Gevraagd: mensen met een 'lastig lichaam'

Nicolette Mak (27) is eigenaar van Valid Express, een bijzonder koeriersbedrijf. De koeriers zijn uitsluitend mensen met een 'lastig lichaam'.

Vanuit haar bedrijf in het Amsterdamse Slotermeer wil Nicolette zinvol bezig zijn voor mensen met een fysieke handicap en chronisch zieken. Zoals de naam van haar bedrijf al doet vermoeden, is haar personeel helemaal niet zo invalide als doorgaans wordt gedacht. ,,Het is toch triest als die mensen de hele dag thuis zitten, terwijl ze best iets kunnen doen', meent Nicolette.

Het idee om Valid Express op te zetten, ontstond drie jaar geleden, toen Nicolette als freelance koerier werkte. ,,Heerlijk was dat, mijn hondjes mee, ik reed overal naar toe. Ik realiseerde me dat er veel werk was in die branche en dat mijn broer dat werk ook wel zou kunnen doen.'

Broer Jan heeft het syndroom van Strümpfel, een erfelijke spierziekte. ,,De zenuwen die berichten doorgeven aan je hersenen over het maken van bewegingen sterven af', legt Nicolette uit. ,,Als hij ver loopt, zal hij eerder struikelen, maar verder is er niks mis met hem.'

Nicolette wilde haar broer graag aan werk helpen, omdat ze merkte dat het thuiszitten hem niet gelukkiger maakte. ,,Mijn broer woont op zichzelf maar moet door geldgebrek twee of drie keer per week bij mijn ouders eten. Van zijn uitkering moet hij een hoge huur betalen voor zijn aangepaste woning, zodat er geen geld overblijft om eens naar een café te gaan of mensen te ontmoeten. Zo komt hij in een cirkeltje terecht waar hij heel triest van wordt.'

Zijn enige werkervaring heeft Jan opgedaan bij een sociale werkplaats. Daar moest hij sjouwen met dozen, terwijl dat niet goed was met zijn handicap. ,,Ze vonden mijn broer een lastig geval en zeiden tegen hem dat als hij niet wilde sjouwen, hij maar met Lego moest gaan spelen. Daar maakte hij zich natuurlijk wel boos over.'

Vergeefs klopte Nicolette aan bij het Gak, om een auto voor haar broer te regelen. ,,Als ik destijds wat meer geld had gehad, had ik toen misschien gewoon een auto voor hem gekocht en het daarbij gelaten. Maar dat geld had ik niet en ik kon hem ook niet mijn auto geven want hij moest een automaat hebben. Dat was eigenlijk het probleem.'

De afwijzingen die Nicolette kreeg bij diverse instanties werkten als olie op het vuur. Haar wens om iets te gaan doen voor mensen als haar broer werd steeds groter. Op aanraden van een vriend diende ze een plan in bij de Stichting Nieuwe Bedrijvigheid. Het plan werd afgewezen omdat het niet innovatief genoeg was. ,,Ik was teleurgesteld omdat ik dacht dat ik het ei van Columbus had uitgevonden.'

Toch legde het contact haar geen windeieren. Door een financiële injectie van twee gehandicaptenorganisaties kreeg Nicolette begeleiding van het aan de stichting verbonden organisatie- en adviesbureau. Het ondernemingsplan werd verder uitgediept en een brochure ontwikkeld.

De eerste stappen waren gezet, maar van levensbelang was de steun in de rug die ze kreeg van het bedrijf Partners, dat bedrijven met een ideeële doelstelling ondersteunt. Samen met de Stichting Doen nam het bedrijf aandelen in Valid Express, waardoor de koeriersdienst aan de slag kon.

Ook uit andere hoeken kwam nu geld vrij. ,,De auto's die ik heb zijn duurder omdat alleen automaten die op diesel rijden voor mijn bedrijf geschikt zijn. In die extra kosten wilde de dienst welzijn Amsterdam ons tegemoet komen. Van het VSB-fonds kregen we geld voor opleidingen voor de werknemers en aanpassingen aan het pand. Door de invoering van de Wet reïntegratie arbeidsgehandicapten krijgen we bovendien Rea-subsidie voor iedere werknemer.'

Valid Express kon in september gaan proefdraaien. ,,We hadden één klant en ik durfde mijn hok niet meer uit te komen. Wat moest het personeel hier nu van denken. Ze hadden de hele dag niets te doen', vertelt Nicolette. Inmiddels is daar verandering in gekomen en is een nieuw probleem ontstaan. ,,Ik durf er nu helemaal geen klant bij te nemen, want af en toe kunnen we het gewoon helemaal niet aan. Ik wil kwaliteit blijven leveren.'

Het grootste probleem voor Valid Express is het vinden van freelance koeriers, maar al vanaf het begin viel het aantal aanmeldingen tegen. ,,Ik dacht hier een leger van rolstoelers te krijgen, die allemaal wilden werken bij Valid Express, maar die zijn nog niet massaal gekomen. Ik had gedacht dat mensen die veel ernstiger gehandicapt waren, zouden reageren. Mensen met een lastig lichaam kijken waarschijnlijk niet zo vaak in personeelsadvertenties en ze beschouwen zichzelf vaak als afgeschreven.'

Haar eerste sollicitatiegesprek kan Nicolette zich nog heel goed herinneren. Haar bedrijfspand was toen nog niet in gebruik en omdat ze zelf op drie hoog woonde, week ze uit naar een andere ruimte. ,,De eerste sollicitant was een vrouw die al een maand aan de telefoon hing. Ze wilde heel graag planner worden, maar was helemaal niet geschikt. Ik was over mijn toeren omdat ik dacht dat ik de wereld ging redden en toen moest ik de eerste de beste kandidaat afwijzen. In het toilet heb ik toen zitten huilen.'

Elf werknemers zijn inmiddels in vaste dienst van het bedrijf. Daarbij werken nog drie koeriers op basis van een nulurencontract. De meeste mensen die voor Valid Express werken, hebben zelf gereageerd op een advertentie. Daarnaast doen ook Helios en het Gak aan arbeidsbemiddeling voor gehandicapten. ,,De bemiddelaars van het Gak kunnen niet zo veel voor me doen, want die willen dat ik de mensen vast in dienst neem. Maar ik wil liever freelancers. Ik hoop dat ze ook een keer op de lange termijn gaan denken, want als ik nu twintig freelancers in dienst neem, kan ik over een jaar misschien tien mensen vast in dienst nemen. Het is heel simpel eigenlijk.'

De officiële opening van Valid Express op 3 december werd bijgewoond door Erica Terpstra. Zij maakt inmiddels samen met Baya van Oven, directrice van de Stichting Doen en voorzitter Streng van de Vereniging Spierziekten Nederland deel uit van het comité van aanbeveling. ,,Daar ben ik best trots op', geeft Nicolette toe. ,,En daarom staat het comité van aanbeveling ook op mijn briefpapier vermeld.'

Het gaat dus goed met Valid Express maar niet voor alle werknemers verliep de start bij Valid Express even vlekkeloos. ,,Steve bijvoorbeeld was eigen ondernemer, tot hij een auto-ongeluk kreeg. Hij heeft een hele slechte rug. Hij wil graag werken, maar het gaat erg moeizaam. Vijf uur per dag was te veel voor hem en dat is nu vier uur geworden. Dat is erg frustrerend voor hem.'

Om dergelijke problemen op te vangen maakt het bedrijf gebruik van een proefplaatsing. ,,Vaak willen die mensen veel te graag en is het hun lichaam dat tegenzit. Het is daarom veel beter om ze niet meteen een contract te laten tekenen voor een bepaald aantal uren per week, omdat ze nog niet kunnen weten hoeveel werk ze aankunnen. De proefplaatsing houdt in dat ze gedurende de eerste drie maanden met behoud van uitkering kunnen stoppen met het werk. Dat is een onderdeel van de Rea-regeling', legt Nicolette uit.

Met de broer van Nicolette gaat het nu een stuk beter. ,,Voor Jan is het een wereld van verschil. Tijdens de opening deed hij op het podium zijn verhaal. Hij stond daar echt als een kerel te vertellen, terwijl hij een paar maanden geleden nog een wrokkig kind was.'