Ken Caswell: 'La Traviata'

'Ik ben waarschijnlijk de meest onervaren operamaker in dit gebouw'' gniffelt de Britse regisseur Ken Caswell in de catacomben van Ahoy'. ,,Bovendien had ik niet verwacht dat mijn eerste opera in zo'n enorme arena zou spelen, want dat is supergecompliceerd.''

Caswell (54) oogt met zijn petje en bodywarmer stukken jonger dan hij is. De uitdaging om 'La Traviata' in Ahoy' te regisseren lijkt hij aangegaan te zijn als een ondeugende jongen die onverwachts de duurste racewagen uit zijn dromen mag besturen. ,,'La Traviata' was de eerste Italiaanse opera die ik hoorde, het was de tweede lp die ik als jongen kocht, de eerste opera die ik in Italië bezocht, en de muziek gebruikte ik jarenlang bij zangoefeningen.'' Toen producent Companions Caswell vroeg deze opera te regisseren was het dus alsof het zo moest zijn en hij zei direct 'ja'.

Tot nu toe genoot Caswell bekendheid als regisseur van toneel en vooral musical. ,,Maar ik ben begonnen als acteur, want als je echt wilt begrijpen wat acteurs voelen en welke problemen ze tegenkomen, dan moet je zelf gespeeld hebben.'' In 1985 kreeg hij in Londen een rol in 'Les Misérables' en voor hij het wist werd hij daar regieassistent. In de jaren die volgden studeerde hij in acht landen, waaronder Nederland, de plaatselijke versies van 'Les Misérables' in. En al snel regisseerde de Engelsman verspreid over Europa veel andere voorstellingen, zoals in Nederland de musicals 'Sweeny Todd', 'Anatevka' en afgelopen najaar 'Oliver!'.

Ken Caswell: ,,In het begin maakte ik me wel zorgen over de verschillen tussen opera en musical. Ik wist niet wat me bij een opera te wachten stond. Waar ik aan moest wennen was dat de muziek echt het allerbelangrijkste element is. Ik kan nu niet naar de dirigent stappen en zeggen dat hij een passage feller moet doen, maar ik moet hem voorzichtig en vriendelijk vragen of hij het voor mij op een andere manier wil proberen. En de zangtechniek is natuurlijk anders. Een operazanger kun je niet zingend over het toneel laten rennen. Gelukkig begrijp ik de aard van opera goed, dus ik ben wel flexibel, maar zij moeten dat ook naar mij toe zijn.

Het was ook vreemd dat de producent, en niet ik zelf, de solisten bij elkaar zocht. Maar bij opera is dat gebruikelijk. Het kan zijn dat het dan niet klikt, maar het is de taak van de regisseur om een sfeer te creëren waarin iedereen zich vrij voelt om creatief te zijn. Niemand mag bang zijn om fouten te maken. Gelukkig begrijpen we elkaar allemaal goed.''

Dat het een zeer divers internationaal team is maakt daarbij niet uit. De medewerkers komen onder andere uit Italië, Spanje, Korea, Frankrijk, Nederland en Australië. Caswell: ,,Af en toe spreken we indianentaal met elkaar, zo van 'jij gaan daar en draaien' maar eigenlijk blijkt steeds weer dat theatermensen over de hele wereld dezelfde taal spreken en elkaar met gebaren en veel lachen altijd begrijpen.''

,,'La Traviata' is een van de grootste romantische verhalen, en een van de sterkste tragedies ooit. Het verhaal draait om de liefde tussen een 'gevallen' vrouw en een man wiens vader de relatie verijdelt. Ik zie het als mijn eerste plicht om dit verhaal over te brengen. Op een vloer van 40 bij 60 meter en met 4000 toeschouwers is dat best ingewikkeld. Je kunt niet zoals gebruikelijk de hele ruimte tot Parijs omtoveren. Met de vormgeving en choreografie hebben we daarom de sfeer van een surrealistische droom gecreëerd, die versterkt wordt door onder meer 150 zangers, dansers en figuranten, honderd stoelen en enorme doeken. De gigantische ruimte vraagt ook een andere acteerstijl. Bewegingen en gebaren moeten groot, langzaam en krachtig zijn, anders verdwijnen ze. Een musical als 'Oliver!', waar ik net uit kom, zit vol met details. Allemaal leuke ideeën, gebaren en loopjes, maar hoe meer details je in deze arena stopt, hoe minder het publiek ziet. Simpel is goed, heb ik geleerd.''

Te zien: 20, 21 & 22-1 om 20.00 uur, 23-1 om 14.00 uur in Ahoy', Rotterdam. Reserveren: 010/2933333. Live uitzending op 22-1 op internet op www.operainahoy.nl en www.traviata.nl.