Tudor smeedt rest Roemenië stevig aaneen

Komende zondag gaan duizenden Roemenen iets doen, wat ze tot twee weken geleden van zichzelf niet voor mogelijk hadden gehouden: ze gaan (in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen) op de socialist Ion Iliescu stemmen. In vele gevallen met forse tegenzin, maar in de wetenschap dat niet-stemmen rampzalige gevolgen zou hebben: als Iliescu verliest, wordt de fascist Corneliu Vadim Tudor president.

Dat Tudor in de eerste ronde zo dicht achter nummer één uit zou komen (met bijna dertig procent van de stemmen) hadden maar weinigen voorspeld. Nationalistische thema's beheersen de Roemeense politiek namelijk veel minder dan een paar jaar geleden. ,,Zulke verschijnselen als de rellen in Tirgu Mures in 1990, toen Roemenen de Hongaarse stadgenoten met hooivorken te lijf gingen, lijken vandaag de dag onmogelijk'', zegt Zsuzsa Bereschi, woordvoerster van de RMDSz, de Democratische Vereniging van Roemeense Hongaren.

Bereschi komt uit Tirgu Mures. ,,Het vertrouwen tussen Hongaren en Roemenen is gegroeid. De onderlinge tolerantie is toegenomen. Dat blijkt ook uit opiniepeilingen: veel meer Roemenen zijn tegenwoordig bereid een Hongaarse buurman te accepteren. Verklaringen dat de Hongaren Transsylvanië willen inpikken, werken niet meer, en zelfs Tudor heeft daar deze keer niet de nadruk op gelegd.''

Dat klopt. Voor zijn doen heeft Tudor, de voormalige hofdichter van dictator Ceausescu, zich in de campagne inderdaad ingehouden. Weliswaar heeft hij aangekondigd dat hij de Hongaarse politieke partij RMDSz binnen 48 uur na zijn beëdiging als president zal verbieden. Weliswaar belooft hij, dat Hongaarse leiders 'onder zijn welwillende bescherming' zullen worden geplaatst, terwijl 'zigeunerbendes' moeten worden geliquideerd. Maar Tudor heeft het in de afgelopen weken vooral over de economische boeg gegooid. En zijn belangrijkste verkiezingsslogan is 'Weg met de mafia, voorwaarts met Roemenië'.

In de peilingen gingen zijn kansen met tien procent omhoog na de belofte de corruptie uit de roeien, de markten te overstromen met goedkoop voedsel en binnen 48 uur na zijn overwinning de vermogens van 'slechte rijken' te confisqueren.

Ook eist hij hernationalisatie van geprivatiseerde bedrijven en de herinvoering van stalinistische werkprogramma's voor jongeren. Bizar als die voorstellen mogen klinken, grote groepen Roemenen klinken ze na tien jaar van gestage verarming als muziek in de oren.

Dat Tudor aangekondigd heeft het land met een mitrailleur te zullen regeren en politieke tegenstanders en journalisten in het stadion van Boekarest te liquideren, ziet zijn omvangrijke achterban vooral als een teken dat hij eindelijk zal doen waar zij op hopen: orde in de chaos brengen.

Tudor is er in geslaagd de rest van de Roemeense politici voor één keer op één lijn te krijgen. Van centrum-rechts tot Iliescu is iedereen het erover eens: als Tudor aan de macht komt, betekent dat het einde van Roemenië.

En dus hebben de liberalen, de Hongaren en de Christen-Democraten hun aanhang opgeroepen om zondag te gaan stemmen ,,tegen het extremisme''. Openlijk vóór Iliescu pleiten, dat gaat de andere partijen nog te ver. Maar iedereen weet, dat binnenskamers over politieke coalities wordt gepraat die tot voor kort ondenkbaar geweest zouden zijn.

Om een regering te vormen, heeft de socialistische PDSR van Iliescu in het parlement een coalitiepartner nodig of op zijn minst de gedoogsteun van centrum-rechts. Daarover wordt op dit moment druk overlegd.,,Alleen een regeringspositie is voor ons niet genoeg'', aldus de etnisch Hongaarse Zsuzsa Bereschi, ,,Wij willen ook een aantal toezeggingen, zoals de eigen Hongaarse universiteit die we al jaren vragen, en het gebruik van het Hongaars als officiële taal in gebieden met een grote Hongaarse minderheid.''

Dat er gepraat wordt tussen links en centrum-rechts is een omslag in de Roemeense politiek van niet te onderschatten belang. Daarmee is een patstelling doorbroken die nog jaren had kunnen voortbestaan. Typerend voor de richting die een nieuwe, door de PDSR geleide regering zal inslaan, is dat de partij de huidige Roemeense ambassadeur in Amerika tot minister van buitenlandse zaken wil benoemen en de vertegenwoordiger bij de Wereldbank tot minister van financiën. Beiden gematigde mensen met een op het westen georienteerde koers en acceptabel voor centrum-rechts. Als Tudor zondag niet écht wint, is er best hoop voor Roemenië.