Kroonprins van Helmut Kohl heeft teveel averij opgelopen

Eind 1997, begin 1998 heeft Wolfgang Schüuble zijn kans verspeeld ooit nog eens bondskanselier van Duitsland te worden. Hij durfde het niet op te nemen tegen Helmut Kohl, die tot afgrijzen van het CDU-partijkader te kennen had gegeven nog een keer lijsttrekker te willen zijn. Want alle opiniepeilingen gaven aan dat Kohl ten onder zou gaan tegen Gerhard Schröder. Terwijl Schüuble, blijkens dezelfde enquêtes, de strijd tegen de SPD'er wél zou kunnen winnen. De voorzitter van de CDU/CSU-fractie in de Bondsdag mocht op termijn bondskanselier worden, hij was zelfs de Wünschkandidat van Kohl, maar hij moest nog even wachten, zo verordonneerde de patriarch.

Loyaliteit jegens de man die de CDU een kwart eeuw geleid had, die hij respecteerde en aan wie hij ook veel te danken had, weerhield Schüuble ervan tegen Kohl te rebelleren. ,,Kohl weet dat ik hem nooit zal belazeren.'' Partijgenoten houden tot op de dag van vandaag vol dat Schüuble de slag met Kohl in zijn voordeel beslecht zou hebben.

De CDU, die zestien jaar aan de macht was geweest, verloor in september 1998 kansloos van de SPD. Kohl trad af als partijvoorzitter, Schüuble nam de functie over. Vanaf dat moment verkoelde de relatie tussen de twee christen-democraten die nooit echt vrienden waren geweest maar die grote waardering voor elkaar hadden (Kohl viel altijd voor de intellectuele capaciteiten van Schüuble, die op zijn beurt het politieke instinct van de bondskanselier bewonderde) en die elkaar ook broodnodig hadden.

Kohl was de man van de macht, van de grote politieke lijnen, de jurist Schüuble was de strateeg op de achtergrond, bedenker van vele wetsontwerpen, de man ook die in verschillende functies vele brandjes in de partij moest blussen. Hij was de troubleshooter. Jarenlang was Schüuble de rechterhand van Kohl. Als minister in de kanselarij loste hij gijzelingen op, probeerde hij de gevolgen van zwart-geldaffaires (in de jaren tachtig al) te verzachten, kwam hij couppogingen tegen Kohl op het spoor, en wist ze vervolgens in de kiem te smoren.

Als minister van binnenlandse zaken leidde hij namens West-Duitsland de gesprekken met het DDR-regime over de hereniging van de twee landen. Tijdens een politieke bijeenkomst in oktober 1990 raakte hij door een aanslag voor zijn leven gehandicapt. De dader, een gestoorde drugsverslaafde, had de twee kogels eigenlijk bedoeld voor Helmut Kohl, die naast Schüuble stond.

Door ijzeren wilskracht kwam hij terug. Zijn handicap vormde geen belemmering voor zijn politieke functioneren, ook niet voor zijn ambities. Een paar jaar geleden zei Schüuble: ,,Het kan mij niet schelen dat men mij lastig valt met de vraag of iemand in een rolstoel wel bondskanselier kan worden. Ik heb het er met Helmut Kohl over gehad, en hij denkt dat ik het kan. Zelf denk ik dat ik elke baan aankan.''

Toen konden de twee het nog goed met elkaar vinden. Nu hebben ze een bittere machtsstrijd uitgevochten. Wolfgang Schüuble (57) is de voorlopige winnaar. Het moet hem pijn gedaan hebben dat hij heeft moeten breken met de man met wie hij decennia lang nauw heeft samengewerkt. De kans dat hij ooit bondskanselier wordt is nihil: de CDU zit in zo'n zware crisis dat zelfs voor haar bestaan moet worden gevreesd en Schüuble heeft te veel averij opgelopen.