België maakt zich op voor debat over defensie

Als er niet meer geld komt voor de Belgische krijgsmacht, zullen drie- tot zesduizend militairen en burgers moeten afvloeien. Anders dreigt het leger failliet te gaan.

Met die mededeling probeerde chefstaf Herteleer afgelopen weekeinde de discussie over de toekomst van het Belgische leger te sturen. Zaterdag buigen politici, ambtenaren en topmilitairen zich een eerste keer over de defensienota van minister Flahaut en de reorganisatie van de Belgische krijgsmacht.

De paarsgroene regering is verdeeld over de noodzakelijke investeringen in modern materieel, waar de Navo sterk op aandringt. De legertop wil meer geld, 550 miljoen gulden per jaar. Defensieminister Flahaut, een Waalse socialist, heeft daar wel begrip voor, maar zit opgezadeld met de erfenis uit het verleden. België moest begin jaren negentig alle zeilen bijzetten om het toegangskaartje voor de Europese Monetaire Unie te bemachtigen. Zuinig aan, was het devies. En dus werd het defensiebudget bevroren op honderd miljard frank (5,5 miljard gulden).

Vergeleken met Navo-partners als Nederland, Noorwegen en Denemarken geeft België het minst uit aan defensie (1,5 procent van het bruto nationaal product in 1998). Slechts 5,5 procent van de begroting wordt besteed aan uitrusting; in Nederland was dat in 1998 18 procent en in Noorwegen 28 procent.

Flahaut zegt in zijn defensienota ernaar te streven de uitgaven voor personeel en uitrusting meer met elkaar in evenwicht te brengen. Van de ruim 47000 personeelsleden zullen er een paar duizend met een gouden handdruk verdwijnen. De krijgsmacht is anderzijds op zoek naar jonge soldaten, maar kan die in Vlaanderen niet vinden.

Afgelopen weekeinde is de laatste Belgische militair teruggekeerd uit Bosnië. België blijft alleen nog actief in Kosovo en zal, uit budgettaire noodzaak én om veiligheidsredenen, bij nieuwe vredesoperaties de boot afhouden. De aandacht gaat naar nieuwe investeringen: fregatten, mijnenvegers, de opvolger van de Leopard II tank, de vervanging van de F-16, nieuwe transportvliegtuigen.

Duidelijk is dat keuzes moeten worden gemaakt. Met groenen van Agalev en Ecolo in de regering wordt het shoppen op de defensiemarkt er ook niet gemakkelijker op. Agalev bijvoorbeeld pleit voor samenwerking met andere Europese landen om zo op wapensystemen te bezuinigen. De Vlaamse groenen willen zo de mogelijkheid openhouden om uit het kernwapenprogramma van de Navo te stappen en eenzijdig de (Amerikaanse) tactische kernkoppen van de vliegbasis in Kleine Brogel verwijderen. Zij zijn ook tegen deelname aan het Joint Strike Fighter-programma. De opvolger van de F-16, waarvan een prototype inmiddels klaar is, moet in 2015 de huidige gevechtsvliegtuigen vervangen.

De Amerikaanse ambassade in Brussel nodigt de leden van harde kern van de Belgische groenen tegenwoordig zelfs op de koffie, in de hoop hen op andere gedachten te brengen. Beleefd wordt verwezen naar de realistische en pragmatische standpunten van Joschka Fisher. Maar het ziet er vooralsnog niet naar uit dat de Duitse groene minister van buitenlandse zaken het boodschappenlijstje van de Belgische regering zal kunnen beïnvloeden.