Monsterverbond tegen het Westen

Om te ontkomen aan de ,,wurggreep van de door Amerika geleide Navo'', proberen China en Rusland hun traditioneel diepe wederzijdse wantrouwen te overwinnen. Sinds vorig jaar werken ze aan een nieuwe militaire en diplomatieke relatie.

Vorige week nog tekenden de Chinese generaal Chi Haotian en de Russische minister van defensie Igor Sergejev in Moskou een akkoord over verdere uitbreiding van militaire samenwerking tussen de beide buurlanden. China wil in de toekomst meer geavanceerde wapens van Rusland kopen, waaronder Su-30 gevechtsvliegtuigen en pantserkruisers.

Generaal Chi Haotian was in Moskou op een drie dagen durend bezoek. Hij sprak met militaire functionarissen en de waarnemend Russisch president, Vladimir Poetin. De twee partijen bekritiseerden daarbij in scherpe bewoordingen de Amerikaanse plannen om het internationaal akkoord op het gebied van lange-afstandraketten uit 1972 unilateraal te wijzigen. Washington wil een defensie-systeem bouwen tegen mogelijke raketaanvallen van zogenaamde 'schurk-staten', zoals Noord-Korea. Rusland beschouwt het haast dertig jaar oude verdrag als de basis voor ontwapening.

China is bang dat Washington het 'afvallige' eiland Taiwan in het hi-tech anti-rakettensysteem zal opnemen. Peking ziet Taiwan als Chinees grondgebied.

Een vooraanstaand Chinese Rusland-expert zegt dat veel leiders in Peking tot een officieel militair pact met Moskou willen komen, nu China naar verwachting in de komende jaren actief zal proberen Taiwan in te lijven.

,,De meeste Chinese leiders waren in het verleden sterk voorstander van vriendschappelijke banden met het Westen'', zegt hij. ,,Maar nu Washington Taiwan onder de anti-rakettenparaplu dreigt te brengen, komt de pro-Westerse fractie sterk onder druk te staan, en winnen de Moskou-gezinden onder leiding van parlementsvoorzitter Li Peng duidelijk aan kracht. Er zit daarom voor president Jiang Zemin weinig anders op dan steun in Moskou te zoeken.''

De nieuwe relatie openbaart zich in een nieuw en opvallend pragmatisme. Na decennia lang voortdurende onderhandelingen, tekenden Moskou en Peking vorige maand drie grensakkoorden, die officieel de 4250 kilometer lange grens tussen beide landen voor eens en altijd vastleggen. Dertig jaar geleden werden daar nog bloedige schermutselingen over gevoerd. Volgens waarnemers zijn de onderhandelingen in de laatste maanden onder invloed van de verbeterde verhoudingen tussen beide landen in een stroomversnelling geraakt en waren de voormalige kemphanen tot vergaande concessies bereid.

,,De relatie tussen beide partners is nooit zo goed geweest als nu'', zegt een politiek analist verbonden aan de Russische ambassade in Peking. ,,Het is zelfs beter dan in de vijftiger jaren. En dat komt doordat onze landen op het hedendaags diplomatieke wereldtoneel allebei in een underdog-positie verkeren.'' Rusland raakt door de oorlog in Tsjetsjenië steeds verder internationaal geïsoleerd en China is Moskou's enige bondgenoot binnen de VN-veiligheidsraad.

China voelt zich sinds de oorlog in Kosovo steeds onveiliger worden in een snel veranderende wereld. Volgens Peking bewijst het ingrijpen van de Navo op de Balkan, dat de westerse wereld onder leiding van de VS, zich niets gelegen laat liggen aan erkende landgrenzen om de eigen politieke agenda na te jagen.

,,We hebben hier onze eigen probleemgebieden'', verklaart een diplomaat, verbonden het ministerie van buitenlandse zaken in Peking. Hij refereert hiermee aan de gespannen situatie in Tibet, de westelijke moslim-provincie Xinjiang en de moeizame relatie met Taiwan. ,,De gedachte aan buitenlands ingrijpen in China's interne aangelegenheden, zal president Jiang Zemin mogelijk wel eens uit zijn slaap houden.''

Toch geloven de meeste waarnemers niet dat een nieuw strategisch militair pact op handen is. Het aloude wederzijdse wantrouwen blijft onverminderd sterk. ,,Uiteindelijk is het toch vooral propaganda'', zegt de Russische waarnemer. ,,Een dreigen naar het Westen. De machthebbers in Moskou geloven niet dat China een stabiele partner is. Vroeg of laat heeft Peking toch weer een eigen agenda.''

Ook volgens de Chinese expert zit een nieuw machtsblok er voorlopig niet aan te komen. ,,Het is in Rusland een zooitje'', zegt hij onomwonden. ,,Daarom kan Peking onmogelijk op Moskou rekenen.'' Bovendien is China's economie aan de wereldmarkt overgeleverd. De samenwerking met het straatarme Rusland kent hierdoor haar beperkingen.