De aanvallen van 'straatvechter' Peper

Fractievoorzitter Manuel Kneepkens van de Stadspartij in Rotterdam had de aanval van 'straatvechter' Bram Peper op de commissie die zijn declaratiegedrag als burgemeester van Rotterdam onderzoekt, al eerder verwacht.

,,Maar nu is het afbranden dan toch begonnen. Het onderwerp van onderzoek heeft het voortouw genomen om de commissie in diskrediet te brengen. Die tactiek volgde hij ook bij de affaire-Brinkman (de korpschef die het veld moest ruimen na een conflict met Peper). Ik zie overeenkomsten. Destijds heeft Peper zelf gelekt naar de media; ik sluit niet uit dat hij dat nu ook doet.''

Minister Peper heeft de commissie van vijf leden uit de gemeenteraad in een naar NRC Handelsblad uitgelekte brief beschuldigd van lekken naar de pers. Commissievoorzitter Mea van Ravesteyn ontkent dat en steekt ook haar hand in het vuur voor de hulptroepen van het accountantsbureau KPMG. Kneepkens: ,,Ik vind de reactie van Peper ongemeen venijnig. Maar hij moet niet denken dat hij Mea zo makkelijk kan aftroeven. Zoals Peper haar aanpakt, werkt averechts. Mea is een koppige Friezin en integer tot op het bot.''

De volgende aanval van Peper zou wel eens gericht kunnen zijn op de onafhankelijkheid van de commissie, veronderstelt Kneepkens, die anders dan andere raadsleden de voorkeur gaf aan onderzoek door buitenstaanders. ,,Waarom geen club van wijzen gevraagd voor dit beladen onderzoek in plaats van raadsleden met wie Peper jarenlang is omgegaan.'' Dat ook wordt gekeken naar de declaraties van (oud-)wethouders, pleit eveneens voor het inschakelen van buitenstaanders, vindt Kneepkens. ,,De commissieleden moeten ook het gedrag van hun eigen wethouders beoordelen. Dat is vragen om problemen. Ik had liever Cees van Dijk aan het werk gezien.''

Oud-minister Cees van Dijk, die het onderzoek leidde naar de Ceteco-affaire bij de provincie-Zuid-Holland deelt de kritiek van Kneepkens niet. ,,Het is niet ongebruikelijk dat een commissie uit de Kamer of gemeenteraad onderzoek doet. Bovendien heeft de commissie een accountantsbureau ingeschakeld voor het feitelijke speurwerk.''

De bankiersaffaire was volgens bestuurskundige Linze Schaap ook van een andere orde dan het onderzoek op het Rotterdamse stadhuis. Schaap, ook fractievoorzitter van D66 in de Zuid-Hollandse staten: ,,De Ceteco-zaak was zo verwikkeld dat de mogelijkheid bestond dat iedereen boter op z'n hoofd had. De staten waren zélf deel van het onderzoek. De reinigende werking die het onderzoek van Van Dijk heeft gehad, zou er niet zijn geweest als de staten zelf het onderzoek hadden gedaan.''

In Rotterdam is, hoe ernstig de beschuldigingen ook zijn, niet iedere geleding op het stadhuis verdacht. ,,De raad ligt zelf niet direct onder vuur, al kun je je natuurlijk afvragen of hij niet heeft zitten slapen.'' Hoewel de praktijk vaak anders is, is de raad de baas van de gemeente. ,,Als er moet worden gecontroleerd, is dat de eerste taak van de volksvertegenwoordiging'', vindt Schaap. De commissie-Elzinga die deze week bestuursvernieuwende voorstellen deed, suggereert volgens hem terecht raadsleden enquêterecht te geven, zodat ze onder ede kunnen horen.

De Groningse bestuurskundige Berend Vis, specialist gemeenterecht en -financiën, kan zich voorstellen dat er vragen rijzen over raadsleden die het gedrag van een wethouder of burgemeester doorlichten, met wie ze jaren aan tafel hebben gezeten. ,Maar er zitten altijd meer partijen in een commissie, dus zoveel zorgen moeten we ons ook niet maken.'' Wat voor de Rotterdamse commissie pleit is dat ze zich laat bijstaan door accountants, vindt Vis.

,,En om elke schijn van partijdigheid of vriendendienst te vermijden, zou ik de commissie adviseren een eigen rapport op tafel te leggen naast dat van KPMG'', zegt Vis. ,,De politieke lading kun je er nooit helemaal afschrapen, maar de commissie kan helder maken hoe ze met de feiten is omgegaan.'' Nog één advies van Vis aan de betrokkenen: ,,Als er niks te verbergen is, hoef je de privacywetgeving ook niet op te kloppen.''