'Socialist' Ricardo Lagos lijkt in niets op Salvador Allende

De Chileense presidentsverkiezing van zondag kent twee winnaars. De socialist Ricardo Lagos neemt dertig jaar na de legendarische Salvador Allende zijn intrek in het Moneda-paleis. Zijn tegenstander Joaquin Lavin zorgde voor de rehabilitatie van rechts.

Lagos was ooit door Allende voorbestemd om ambassadeur te worden in de voormalige Sovjet-Unie. Maar wie de nieuwe president beluistert, kan zich dat nauwelijks nog voorstellen. Ook in Chili is er een wereld van verschil tussen de socialisten van toen en die van nu.

Allende (en de jonge Lagos) verwachtte heil en zegen van de staat, begeesterd door de solidariteitsgedachte en het idee van de maakbaarheid van de samenleving. Industrieën werden genationaliseerd, land onteigend, de vakbonden regeerden mee. De gevolgen waren groeiende tegenstellingen en uiteindelijk economische chaos -aangewakkerd vanuit de Verenigde Staten die belangen op het spel zagen staan.

President Lagos predikt de vrije-markeconomie met een rood randje van sociaal beleid, een verzachte variant van de door Pinochet geïntroduceerde nieuwe economische politiek. Chili doet het daarmee goed: het afgelopen decennium was er vrijwel onafgebroken economische groei van gemiddeld 6 procent per jaar. Vanaf midden '98, toen Brazilië en Argentinië in de problemen kwamen, ging het wat minder. Maar het ergste is achter de rug, zo wist Lagos te melden.

Na de gewonnen verkiezing (51,3 tegen 48,7 procent) kondigde de man die op 11 maart zijn intrek neemt in het Moneda-paleis, aan dat hij doorgaat op de ingeslagen weg. In zijn overwinningstoespraak riep hij op tot ,,verbroedering met de tegenstanders van gisteren om samen een nieuw land te bouwen''.

De redevoering werd even verstoord door de roep om berechting van Pinochet. Lagos, die de pogingen van de Chileense regering om de ex-dictator vrij te krijgen steeds heeft gesteund, gaf zijn standaard-antwoord: justitie zal haar werk doen. Maar toen hij Isabel Allende (dochter van) zag staan in de menigte, voegde hij eraan toe ,,alles te doen om de pijn die is gebleven vanuit de vorige eeuw weg te nemen''. Prioriteit heeft voor hem echter de bestrijding van de armoede, vervolgde hij. De kloof tussen arm en rijk is groot in Chili, maar minder dan in andere Zuid-Amerikaanse landen. Kindersterfte en analfabetisme zijn laag.

Hulp krijgt de socialist van zijn tegenstander Joaquin Lavin. Die kwam hem persoonlijk omhelzen en zijn steun toezeggen. Daarmee complementeerde Lavin de rehabilitatie van rechts en presenteerde zichzelf als onbetwist leider van de oppositie.

Door ook boven de partijen te gaan staan, maakt Lavin ongetwijfeld indruk bij de Chileense kiezer. De geste van de 46-jarige politicus zal ingegeven zijn door de gedachte het over zes jaar nog eens te proberen.