Weggepest omdat hij niet tegen tabaksrook kan

Zelf nooit gerookt, 'ook als jochie niet één trekje', maar toch door de gevolgen van meeroken je baan kwijt. Ed van Hagen uit Zoetermeer zit sinds acht jaar thuis. ,,Weggepest op mijn werk, omdat ik niet tegen tabaksrook kon'', zegt de 44-jarige ex-bankmedewerker. Met zijn advocaat bereidt hij een rechtszaak voor tegen ex-werkgever ABN-Amro.

Van Hagen voelt zich slachtoffer van passief roken, hoewel zijn gezondheidsproblemen in eerste aanleg niks met roken te maken hebben. In 1989, op 34-jarige leeftijd, kreeg hij kinkhoest. ,,Ik was als kind ingeënt, maar om een of andere reden kreeg ik die ziekte toch. Later bleek dat er op mijn werk kort tevoren nog een geval van kinkhoest was geweest. Misschien ben ik door deze collega besmet, wie zal het zeggen.''

Door de ziekte liepen de slijmvliezen in zijn luchtwegen onherstelbare schade op. ,,Ik kon niet meer tegen rook, had zelfs last van uitlaatgassen in het verkeer. Op het moment dat ik tabaksrook van collega's inademde, gingen de slijmvliezen in mijn luchtpijp opzwellen en kreeg ik zuurstoftekort. Zodra iemand in mijn omgeving rookte, had dat een bedwelmend effect op mij.''

Van Hagen werkte sinds 1973 bij de Amro-bank, die in 1990 fuseerde met de ABN. ,,We zaten in het oude gebouw aan de Kneuterdijk in Den Haag. Slechte klimaatbeheersing, het was daar een ramp op het gebied van arbeidsomstandigheden. Met veertig man in één zaal en er werd volop gepaft. Eenderde van het personeel rookte.''

Over roken op het werk was in 1989, toen Van Hagen ziek werd, in Nederland nog amper een discussie gaande. Pas in 1990 werd de eerste versie van de Tabakswet van kracht. In de tweede, herziene versie die nog bij de Tweede Kamer ligt worden de mogelijkheden voor rookverboden op het werk iets verruimd, hoewel volgens sommigen nog onvoldoende. Gisteren kondigde het Astma Fonds aan naar de rechter te stappen om namens een patiënt met een chronische luchtwegaandoening een rookvrije werkplek af te dwingen. Het fonds vindt de nieuwe Tabakswet op dit punt te slap.

Ed van Hagen stapte na zijn ziekbed door kinkhoest naar de bedrijfsarts. Deze zette zwart op wit dat zijn nieuwe werkplek absoluut rookvrij moest zijn. ,,Maar dit bedrijfsgeneeskundig onderzoek is door ABN-Amro volstrekt genegeerd. Men zei dat men mij op de Kneuterdijk geen rookvrije werkplek kon aanbieden.''

Van Hagen kreeg een overplaatsing aangeboden naar het bankfiliaal aan de Korte Vijverberg in Den Haag, vlakbij de Hofvijver. ,,Het Goudmijntje, noemen ze dat kantoor, omdat er zo onvoorstelbaar veel effecten worden verhandeld.''

Maar in zijn nieuwe werkomgeving bleek Van Hagen nog net zo veel hinder van rook te ondervinden, als op zijn vorige werkplek. Bovendien kreeg hij ander werk. ,,Ik zou algemeen administratief medewerker worden. Maar ik werd het loopjongetje. Ik was het lulletje van de bank geworden. Op papier was mijn overstap netjes geregeld, maar in de praktijk werd ik afgedankt als een stuk oud vuil. Het komt er op neer dat ik ben weggepest.''

In het kleine bankkantoor in Den Haag-centrum, ondervond Van Hagen ook hinder van de rook van klanten. ,,Een algeheel rookverbod was onbespreekbaar voor de bank. De positie van de klant was onaantastbaar. Alle ruimten in het kantoor stonden in open verbinding met de balie. Het was onmogelijk om niet in contact te komen met rokers.''

Van Hagen meldde zich ziek, probeerde nog wel het werk te hervatten, maar werd telkens weer geconfronteerd met de rook van anderen. ,,Ik begon 's ochtends om acht uur en voordat het half tien was, kon ik weer naar huis.'' In 1992 eindigde het arbeidscontract met de bank. Sindsdien zit Van Hagen thuis. Hij had enkele uitzendbaantjes, maar telkens moest hij voortijdig het veld ruimen omdat tabaksrook overal is. Zodra Van Hagen in sollicitatiegesprekken zijn rookprobleem ter sprake bracht, was het onderhoud doorgaans snel voorbij. ,,Op de arbeidsmarkt ben je beter af als je door een ongeluk een been mist, dan met een luchtwegaandoening.''

Van Hagen wil het er niet bij laten zitten. ,,Er is geen diepere belediging dan als afdankertje thuis te zitten.'' Met zijn advocaat mr. M. de Witte is hij inmiddels bezig een zaak voor te bereiden tegen zijn vroegere werkgever en de tabaksindustrie. Van Hagen overweegt ook de overheid aansprakelijk te stellen. ,,Wegens het verzuim goede wettelijke regelingen te treffen ter bescherming van niet-rokers.''

Daarnaast is hij samen met de zieke roker W. ter Schegget bezig met de oprichting van een Vereniging voor Tabakslachtoffers.

Van Hagens vroegere werkgever, ABN-Amro, wil niet op de klachten van Van Hagen reageren. ,,In algemene zin kan ik zeggen dat problemen die niet-rokende werknemers hebben met rokende collega's bij ons altijd in goed overleg worden opgelost'', aldus woordvoerder Th. van Dijk. Het bankbedrijf heeft geen strikt rookbeleid, volgens Van Dijk. Ook is er geen beleid om klanten het roken te verbieden. ,,In overleg kunnen we voor problemen rond het roken altijd oplossingen vinden.''