Echt véél kan er niet in de ebi

De Extra Beveiligde Inrichting (ebi) in Vught bestaat sinds augustus 1997. De strengste gevangenis van Nederland biedt plaats aan 24 gevangenen. Zij worden door Justitie omschreven als extreem vluchtgevaarlijk.

In 1999 waren er ruim 20 ebi-gevangenen, dat is één op elke 550 gedetineerden in Nederland. Van hen hadden er vorige maand vier last van ernstige psychiatrische of psychische stoornissen. De ebi biedt wel medische zorg, maar geen toegespitste behandeling van geestelijke klachten.

Een selectiecommissie van de ebi bepaalt of een gevangene in de beveiligde inrichting wordt geplaatst. Deze bekijkt of de geldende veiligheidsmaatregelen in Vught noodzakelijk zijn voor de gedetineerde. Tot nu toe is het overigens niemand gelukt eruit te ontsnappen.

In Vught controleert de bewaking dagelijks alle cellen. Als een gevangene een arts bezoekt, wordt de eerste geboeid en na afloop aan het lichaam (ook inwendig) en de kleding gefouilleerd. Een dergelijke visitatie vindt sowieso één keer in de week plaats. Ook dan wordt de cel extra grondig gecontroleerd.

Het contact tussen bewakers en gedetineerden blijft tot het minimale beperkt. De gevangenen verplaatsen zich via allerlei sluizen van de ene naar de andere plek.

Contact met bezoekers vindt plaats via een doorzichtige wand. Eén keer in de maand mogen de vader, moeder, broers en zusters bij binnenkomst en bij het afscheid nemen de gedetineerde een hand geven. Ook de vaste partner van de gevangene mag dat. Alle gesprekken met het bezoek worden afgeluisterd, opgenomen en zo nodig vertaald. Gevangenen mogen alleen in een Europese standaardtaal, in het Turks of in het Marokkaans praten met familieleden.

De directeur van de ebi kan bepalen of een gevangene buiten zijn cel handboeien moet dragen. Hij kan die duur telkens voor ten hoogste drie maanden verlengen. Voorwaarde is dat hij voor die beslissing een psycholoog raadpleegt. De maatregel is sinds het onstaan van de ebi vier keer opgelegd. Gemiddeld droegen de gedetineerden de handboeien twee tot drie maanden.

Wanneer een bewaker aangeeft niet langer binnen de ebi te kunnen werken, kan hij in een gewone gevangenis gaan werken. Van deze regeling is nog maar een paar keer gebruikgemaakt. Ook de bewakers kunnen een gesprek aanvragen met een psycholoog.

Voordat gewelddadige of vluchtgevaarlijke gevangenen naar de ebi gingen, werden ze tot 1997 vastgehouden in de tebi (Tijdelijk Extra Beveiligde Inrichting), eveneens in Vught. De gemiddelde verblijfsduur in beide inrichtingen (tebi en ebi) bedraagt bijna zeshonderd dagen en neemt toe. Vorig jaar zaten gevangenen gemiddeld 776 dagen extra beveiligd vast.