Taxiwereld vol 'roddel en achterklap'

De Amsterdamse taxi-oorlog heeft zich verplaatst van de straat naar de media. Voormalige bestuursleden beschuldigen de top van Taxicentrale Amsterdam van zelfverrijking door de handel in taxivergunningen. Volgens de TCA-directie is er niets mis mee om geld te vragen voor de garantie van een goedbelegde boterham. Concurrent Taxidirekt wordt afgedaan als een uitwijkplek voor chauffeurs die bij de TCA wegens wangedrag de laan uitvlogen.

Verheffend is het allemaal niet, vindt ook TCA-bestuurder Hans Janmaat, die zelf onder vuur ligt. Jarenlang zou hij chauffeurs via 'wurgcontracten' hebben laten betalen voor een taxivergunning waarvan hij toen al wist dat die waardeloos zou worden. Janmaat wijst de beschuldigingen van de hand. Volgens hem is het roddel en achterklap, afkomstig uit de koker van oud-bestuursleden die ooit met slaande deuren bij TCA zijn vertrokken. Toen hij in 1993 zijn taxivergunning doorverkocht 'was er nog geen sprake van privatisering van de taxibranche'.

Zelfs vorig jaar, toen minister Netelenbos al haar wetsvoorstel had ingediend, gingen vergunningen nog voor 2,5 à 3 ton van de hand. Sinds 1 januari kosten ze een schijntje, een belangrijke reden voor het zo hoog oplaaien van de taxioorlog. ,,Iedereen die toen een taxivergunning kocht, wist dat-ie een bepaald risico liep'', zegt Janmaat. ,,De deregulering was het gesprek van de dag op de taxistandplaatsen. Toch ging iedereen ervan uit dat die belachelijke wet er niet door zou komen. Als TCA-bestuur hebben we te veel gerekend op het gezond verstand van de politiek. Een vergissing. Maar een inschattingsfout is niet strafbaar.''

Volgens Janmaat doen veel indianenverhalen de ronde over de TCA. De zogenaamde monopoliepositie van de centrale is een rechtstreeks gevolg van overheidsbeleid. Om een einde te maken aan de sociale ellende in het taxibedrijf kreeg elke stad na de oorlog zijn eigen taxicentrale. Zo wist de klant wat hij betalen moest en was de chauffeur zeker van een behoorlijk inkomen. Het Centraal bureau voor taxi's, de voorloper van de TCA, werd in 1946 opgericht. De leden van deze vereniging bepaalden dat het aantal vergunningen beperkt moest blijven tot ruim 600. Als een chauffeur ermee ophield verkocht hij zijn vergunning, eigenlijk een aandeel in de TCA, door aan een nieuwkomer. Met de jaren steeg de vraag naar taxi's. Daarom werd het aantal chauffeurs per vergunning uitgebreid tot twee en later drie.

Oud-bestuursleden en -chauffeurs, de meesten nu werkzaam bij concurrent Taxidirekt, beschuldigen de TCA-top ervan, hun zakken te hebben gevuld met de handel in vergunningen. Volgens Janmaat is er niets schimmigs aan de handel in vergunningen. Hij vergelijkt het met de goodwill die wordt betaald om een goedlopende bakkerij over te nemen. ,,Iedere chauffeur die vandaag toetreedt tot de TCA is morgen verzekerd van werk.'' Het doorverkopen van zo'n vergunning levert TCA niets op.

Frits Schoon, woordvoerder van Taxidirekt, zegt dat de windhandel in de boeken is na te zien. ,,Rond 1995 kwamen de vergunningen in handen van een kleine groep mensen. Een interessante investering. Die vergunningen werden aan drie mensen verpacht. Opbrengst: 6000 gulden per maand.''

Een jaar later nam die zelfverrijking helemaal groteske vormen aan toen er 600 nieuwe vergunningen voor de TCA bijkwamen. De instantie die de vergunningen uitgaf was het Openbaar lichaam taxivervoer Amsterdam en Zaanstreken (OLT AZAM). Dick Grijpink was daar secretaris. Kort nadat OLT AZAM de 600 vergunningen had verstrekt, werd Grijpink directeur van de TCA. ,,Opmerkelijk'', vindt Schoon.

Het regionaal taxiorgaan was minder scheutig met het uitdelen van vergunningen aan nieuwkomer Taxidirekt. Wethouder verkeer Frank Köhler zat namens de hoofdstad in het dagelijks bestuur van OLT AZAM. Evenals de TCA was hij tegen de liberalisering. Schoon: ,,Pas toen de gemeenteraad de druk op Köhler en OLT AZAM hoog op ging voeren, kregen wij de honderd vergunningen waar wij om gevraagd hadden. Daarvoor bleek het steeds onmogelijk.'' De wethouder zwijgt over de taxikwestie: ,,Het ligt nu bij Netelenbos.''

Hans Janmaat reageert met tegenbeschuldigingen. Zo zou Taxidirekt-directeur T. van der Wal heel blij zijn geweest dat hij zijn inmiddels waardeloze TCA-vergunning tijdig voor enkele tonnen kon verkopen. Bovendien zou de zus van minister Netelenbos als bestuurslid van OLT AZAM actief hebben meegewerkt aan de komst van Taxidirekt.