OM gebruikt omstreden artikel tegen taxirijders

Met de aanhouding van zes taxichauffeurs gisteren heeft het Amsterdamse OM zich opnieuw bediend van een omstreden wetsartikel. De zes zouden allen lid zijn van een 'criminele organisatie'.

Tijdens overleg binnen de 'driehoek' -burgemeester Patijn, korpschef Kuiper en hoofdofficier Vrakking- besloot Vrakking, met instemming van de anderen, artikel 140 uit het Wetboek van Strafrecht in te zetten in de strijd tegen taxichauffeurs, die al weken -op gewelddadige wijze- protesteren tegen de liberalisering van de taxiwereld.

Is het gebruik van artikel 140 daartoe een geëigend middel? Persofficier S. de Klerk geeft onmiddellijk toe dat vanuit het verleden ,,de jurisprudentie ons niet altijd gunstig gezind is geweest''. Hij doelt met name op de aanhouding van 370 demonstranten tijdens de Eurotop van 1997 in Amsterdam.

Justitie werd destijds nadrukkelijk teruggefloten door de rechter, de Nationale Ombudsman en de voorzitter van de commissie politieklachten in Amsterdam.

Allen oordeelden dat justitie onrechtmatig gehandeld had door 'preventief' mensen op te pakken. Van lidmaatschap van een criminele organisatie was bij hen geen sprake. De rechter kende dan ook een opmerkelijk hoge schadevergoeding toe: 2500 gulden per persoon.

Ook in andere zaken -tegen de hooligans van Ajax en Feyenoord in Beverwijk en tegen diverse krakers- haalde justitie bakzeil. De woordvoerster van de Amsterdamse driehoek is daar niet van onder de indruk. ,,We hebben ons doel toch bereikt. Dankzij artikel 140 konden we tijdens de Eurotop de orde handhaven. En daar gaat het tenslotte om.''

Mr. M. de Vries-Leemans, aanstaand rechter bij de rechtbank in Den Bosch en gepromoveerd op een proefschrift over misdaadorganisaties, stelt echter dat artikel 140 ,,niet bedoeld is voor ordehandhaving, maar om strafrechtelijk op te treden. Daaraan zijn de nodige eisen verbonden.'' In de Eurotop-zaak zag het OM uiteindelijk af van strafvervolging.

Artikel 140 vereist een zekere graad van organisatie. Een incidenteel samenwerkingsverband is volgens De Vries-Leemans niet voldoende, het incidenteel plegen van een of meer misdrijven evenmin. Het moet tot doel verheven zijn. Ook moet er sprake zijn van een harde kern en een zekere systematiek in het streven van de organisatie.

In het geval van de zes aangehouden taxichauffeurs houdt het OM het op een criminele organisatie die als oogmerk heeft: het plegen van vernielingen aan taxi's, openlijke geweldpleging, zware mishandeling en het in brand steken van autobussen. Die plannen heeft het zestal in elk geval niet kunnen uitvoeren.