Nederlandse jeugd wordt steeds dikker

De jeugd dijt steeds verder uit. Van de Nederlandse jongeren lijdt ruim 13 procent aan overgewicht, terwijl het aantal jongeren met extreem overgewicht (obesitas) sinds 1980 bijna is verdubbeld.

Dit blijkt uit een onderzoek dat vandaag is gepubliceerd in het wetenschappelijk vakblad Arch Dis Child. Van bijna 15000 Nederlandse kinderen en jeugdigen (tot 21 jaar) is in 1997 hun lengte en gewicht gemeten en vervolgens vergeleken met de cijfers uit 1980. De jeugd blijkt in de tussentijd zowel in de lengte als in de breedte te zijn gegroeid. ,,Maar ze zijn ook relatief zwaarder geworden; dat jongeren nu langer zijn, kan niet de enige verklaring zijn voor hun gewichtstoename'', zegt prof.dr. S. Verloove-Vanhorick, hoofd van de divisie jeugd bij TNO Preventie en Gezondheid en een van de auteurs van het artikel.

Verloove-Vanhorick pakt de cijfers erbij en geeft twee veelzeggende voorbeelden. In 1980 wogen de zwaarste jongetjes van acht jaar gemiddeld 34 kilo of meer; in 1997 was dit minstens 38,5 kilo. Zestienjarige meisjes die in 1980 tot de tien procent behoorden die in hun leeftijdsgroep het zwaarst waren, wogen toen 74 kilo of meer. In 1997 gaf bij deze meisjes de weegschaal minstens 80 kilo aan. ,,Over de gehele linie'', zegt Verloove-Vanhorick, ,,zijn kinderen in de afgelopen 17 jaar bijna twee kilo zwaarder geworden. Het aantal kinderen dat echt veel te dik is, is in die tijd verdubbeld.''

'Verontrustend' vindt de onderzoekster deze cijfers, omdat gedrag dat in de jeugd is aangewend, zeer moeilijk valt te veranderen. En het gaat hier om gedrag, niet om de genen, is haar overtuiging. ,,De belangrijkste verklaring hiervoor is te veel, te vaak en te vet eten, in combinatie met te weinig bewegen. Dat leidt nu ook al bij kinderen tot een continue strijd tegen overgewicht. In Amerika speelt dat al langer. Dit is het eerste signaal dat we ook hier die strijd aan het verliezen zijn.'' De gemiddelde gewichtstoename kan volgens haar onmogelijk toegeschreven worden aan genetische factoren, omdat zo'n grote verandering zich niet binnen een generatie kan voltrekken.

Preventie is hard nodig, bepleit Verloove-Vanhorick, die vindt dat 'ergens in de opvoeding of het onderwijs' kinderen voorgelicht moeten worden over eet- en leefgewoonten. ,,Want nu groeit een generatie op die over een jaar of 40 een verhoogd risico heeft op hart- en vaatziekten, artrose, suikerziekte en andere narigheid.''