Stelling: Ons aller privacy moet ondergeschikt zijn aan de bestrijding van de criminaliteit

Trouw houdt deze weken, in samenwerking met internetprovider De Digitale Stad, een debatwedstrijd op internet. Elke twee weken staat een andere stelling centraal. De afgelopen tijd discussieerden deelnemers erover of hun privacy ondergeschikt gemaakt moet worden aan het opsporen van misdadigers. Een bekort verslag van de discussie van twee van de debatdeelnemers gaat hierbij. Vandaag wordt een nieuwe stelling gelanceerd: ,,Iedereen moet gratis toegang hebben tot...' Meer informatie is te vinden op de website van Trouw: www.trouw.nl

Onlangs bladerde ik de krant door en twee berichten vielen mij op: Justitie is de mogelijkheid aan het onderzoeken om alle aankomende reizigers op Schiphol digitaal te fotograferen om zo meer mogelijkheden te krijgen asielzoekers zonder papieren terug te kunnen sturen naar het land van vertrek. Het tweede bericht betrof een school in Japan die van alle leerlingen vingerafdrukken afnam. Ter voorkoming van spijbelgedrag dienden ze ieder lesuur hun vinger door een scanner te halen.

Beide berichten verontrusten mij. Steeds vaker lijkt het alsof de privacy van mensen ondergeschikt wordt gemaakt aan de handhaving van recht en orde. Gert van Dijk, ik stel vast dat onze standpunten eigenlijk niet eens zover uit elkaar liggen. Immers, jij wilt met je kind veilig op de tribune van Ajax zitten en je wilt -al dan niet met je wettige partner- veilig kunnen stappen. Vanzelfsprekend wil ik dat ook. Je verdedigt in mijn ogen echter verkeerde methodes om dat te verwezenlijken. In het begin schrijf je: ,,Als in de Amsterdamse Voetboogsteeg camera's hadden gehangen had Joes Kloppenburg nog geleefd.' Ik ben dat niet met je eens, er zouden dan alleen videobeelden van de vechtpartij hebben bestaan. Je stelling kan op geen enkele wijze worden getoetst en dient slechts om tegenstanders van cameracontrole in een verdachte hoek te plaatsen.

Je stelt de vraag of de aantasting van privacy een probleem is? Ja, voor mij is dat een probleem. Net als jij doe ik dingen waar een vreemde niets mee te maken heeft. Dat is mijn persoonlijke vrijheid die ik niet op video vastgelegd wil zien. Ik bepaal zelf wat ik over mijn leven aan anderen kwijt wil en aan wie. Ik heb dat recht zolang ik met mijn manier van leven niemand beschadig.

Vervolgens stel je dat criminaliteit 'in dergelijke gebieden vermindert' en dat 'voetbalstadions veiliger werden'. Mogelijk heb je gelijk. Maar neemt de criminaliteit pur sang hierdoor af? Men gaat gewoon een straatje verder; inplaats van ín discotheken te schieten beschiet men ze nu vanaf de straat. Men vecht niet meer in de stadions, maar wel in de binnenstad of op een willekeurig weiland. Later merk je terecht op: ,,Camera's doen iets aan het symptoom, niet aan de oorzaak.'

Verder schrijf je: ,,Uitgaanspubliek blijkt niet of nauwelijks bezwaar te hebben tegen camera's.' Ik heb geen feiten die het tegendeel beweren, maar ik vraag me af waarop jij deze stelling baseert? Is hier ooit onderzoek naar gedaan?

Uiteraard wil ik ook veilig over straat kunnen, maar kan dat alleen bereikt worden door constant te worden gevolgd door camera's? Moet iedere agent of portier met zijn vingers aan mijn lichaam mogen zitten? Moet ik mijn schoolgaande kinderen dagelijks laten betasten op wapens?

In je laatste zin schrijf je blij te zijn met een 'grote broer' die waakt en beschermt, maar dat is niet mijn wereld.

Veronderstel dat ik in een straat woon die bij toeval door camera's wordt bewaakt. Theoretisch is het mogelijk dat iemand die illegaal in ons land verblijft bij mij aanklopt voor hulp. Stel dat een agent die beelden ziet en eigenlijk graag tot aanhouding zou willen overgaan omdat betrokkene uitgezet moet worden. Denk je dat hij aan deze informatie voorbijgaat omdat de camera hiervoor niet bedoeld was? Het is mijn persoonlijke overweging of ik wel of niet tot hulpverlening overga. Bovendien, bij het kijken naar de beelden ziet de beschouwer -onbewust- dat diezelfde vrouw iedere avond rond elf uur bij me aanbelt. Of hij stelt glimlachend vast dat ik op zaterdag een publieke vrouw laat komen. Er zijn meer voorbeelden te bedenken: stel, ik vraag een uitkering aan. Ik dien de bankafschriften van de afgelopen maanden te overleggen ter voorkoming van uitkeringsfraude. Op de bankafschriften zou de contributie aan mijn politieke partij kunnen staan, of betalingen aan een postorderbedrijf van seksartikelen, dat ik kortgeleden gebruik heb gemaakt van een pinautomaat in Oostenrijk en dat ik abonnee ben van de Gaykrant. Betrokken ambtenaar kan niets met deze informatie, hij zal er ook niets mee doen, maar hij weet het onbewust toch.

Je schrijft dat vrijwel niemand moeite heeft met het bekendmaken van persoonlijke gegevens zolang hij of zij maar af en toe met gratis airmiles naar de Efteling kan. Ook dat ben ik niet met je eens. Mijn supermarkt heeft ook een persoonsgebonden klantenkaart. Ik gebruik die niet omdat theoretisch met een druk op een knop valt na te gaan dat ik de liefde bedrijf met condooms en dat ik mogelijk vorige maand de Playboy heb gekocht. Dergelijke informatie over mij wil ik niet in een of andere computer opgeslagen zien.

Het gebeurt nu al dat bepaalde bedrijven van de buitenwereld worden afgesloten en dat van de werknemers wordt gecontroleerd of ze mogelijk illegaal zijn. Als wordt vermoed dat in een bepaalde straat veel illegalen wonen, mag dan de straat worden afgesloten en mogen de zolderkamertjes worden doorzocht? Of doen we het moderner en plaatsen we gewoon een camera om te controleren wie er de huizen in- en uitgaan? Ik hoop samen met jou te leven in die 'ideale wereld' waar je over spreekt. Zou het echter niet verstandig zijn om met zijn allen eens na te denken over oplossingen met betrekking tot de oorzaken van de criminaliteit en niet aan symptoombestrijding te gaan doen die ten koste gaat van de privacy van eenieder?