Oppositie is 'steun' Westen zat

De posters hangen door heel Belgrado en hun boodschap is duidelijk. Wie de jonge, anarchistische oppositiebeweging Otpor ('verzet') steunt, heeft zich uitgeleverd aan de vijand die met Servië niets goeds in de zin heeft. De groep, die de Serviërs oproept uit hun lethargie te ontwaken en zelf actie te ondernemen voor verandering, heeft een gebalde vuist als symbool. Op de aanplakbiljetten heeft een ingenieus ontwerper daarin een stapeltje dollars geklemd. Eronder staat de tekst: Potpora Nato-agresiji, steun aan de agressie van de Navo. Een afzender ontbreekt. Maar niemand in Belgrado twijfelt eraan in welke hoek die moet worden gezocht. Het is misschien wel het belangrijkste thema dat de regerende coalitie -de socialistische SPS van de Joegoslavische president Slobodan Milosevic, de neo-communistische JUL van diens vrouw Mira Markovic en de nationalistische SRS van Vojislav Seselj- aansnijdt in de verkiezingscampagne die officieel gisteren begon en Milosevic op 24 september een nieuwe amtstermijn moet opleveren. Het Westen, de Amerikanen voorop, is uit op de vernietiging van Joegoslavië/Servië en wordt daarbij geholpen door een vijfde colonne van handlangers in eigen land.

Hoewel de uithalen naar Washington en andere hoofdsteden vaak bestaan uit onbewezen verdachtmakingen, raken ze wel een gevoelige snaar. Veel Serviërs staan, na jaren van isolement, uiterst argwanend tegenover het Westen, waarvan ze de VS als de grote leider zien. De herinnering aan de Navo-bombardementen, ruim een jaar geleden, is nog vers en stemt bitter. De sancties dragen evenmin bij aan warme gevoelens voor het Westen.

Dat het regime dankbaar aan de haal ging met de aankondiging, vorige maand, dat de Amerikanen een kantoor hebben geopend bij de ambassade in Boedapest om de democratische oppositie te steunen, lag dan ook voor de hand. Zie je wel, we zeiden het toch: de oppositie is niet te vertrouwen.

De oppositie was minder gecharmeerd. Vojislav Kostunica, presidentskandidaat voor het grootste deel van de Servische oppositie, noemde de hulp niet minder dan een 'doodskus'. ,,Deze steun maakt ons alleen maar kwetsbaar'', was zijn woedende reactie, ,,laat ons dan maar liever met rust.''

,,Amerikanen vragen mij vaak wat ze voor ons kunnen doen'', schreef Stojan Cerovic, journalist bij het onafhankelijke weekblad Vreme, onlangs. ,,Doe maar niets, zeg ik dan, jullie hebben al genoeg gedaan.''

Het cynisme dróóp van die opmerking. Want de oppositie herinnert zich maar al te goed hoe Washington Milan Panic, de Joegoslavisch-Amerikaanse zakenman die in 1992 een directe bedreiging vormde voor Milosevic, in de kou liet staan. Wanhopig reisde die destijds de wereld rond om te pleiten voor een tijdelijke opheffing van het olie-embargo om hem daarmee een troef in handen te geven tegen Milosevic. Hij kreeg nul op het rekest. Sterker nog: vlak voor de verkiezingen werden de sancties verscherpt. De oppositie herinnert zich bovendien hoe, drie jaar later, de internationale gemeenschap -in de persoon van de Amerikaanse onderhandelaar Richard Holbrooke- de man die jaren als het ultieme kwaad werd afgeschilderd, weer in de armen sloot. Hij was nodig voor de vrede in Bosnië. ,,De oppositie is er helemaal niet van overtuigd dat de Amerikanen Milosevic wel weg willen hebben'', constateert de Joegoslavisch-Amerikaanse analist Obrad Kesic. De gemengde signalen die naar Montenegro worden gezonden -halfhartige pogingen om het regime te bewegen de verkiezingen niet te boycotten- versterken die twijfel alleen maar.

Amerikaanse diplomaten willen nauwelijks iets kwijt over het hoe en waarom van het kantoor in Hongarije om de oppositie te steunen. Overleg met de oppositie blijkt er niet te zijn geweest. Het gaat niet alleen om de verkiezingen, aldus zegslieden, maar de Amerikanen willen in verband met de langere termijn 'dichter bij het vuur zitten'. Of de timing niet wat ongelukkig was? ,,We laten ons beleid niet bepalen door de propaganda van Milosevic.''

Hoeveel munt het regime uit die opstelling weet te slaan, moet nog blijken. Volgens peilingen krijgt Kostunica van de kiezers de voorkeur boven de zittende president. Tegelijkertijd gelooft, aldus een enquête, bijna de helft van de kiezers dat hun stem geen verschil maakt. De uitslag doet er niet toe, denken zij. Milosevic blijft toch.