Van Aartsens tactisch vernuft

Echt handig heeft minister van buitenlandse zaken Van Aartsen de afgelopen weken ten aanzien van Indonesië niet geopereerd. Vandaar misschien dat president Abdurrahman Wahid liever een andere Nederlander, en wel oud-premier Ruud Lubbers, als bemiddelaar ziet in het gewelddadige conflict tussen christenen en moslims op de Molukken.

Als dat laatste al doorgaat, zal Lubbers zijn handen er aan vol hebben, want tot op heden is de ware oorzaak van het conflict niet echt helder. Waarbij het ook nog de vraag is of de moslims op de Molukken even blij zullen zijn met de komst van de christen-democratische politicus als de christenen. Maar dat de christen Lubbers wordt uitgenodigd door de moslim Wahid, zou hem voor de moslims acceptabel kunnen maken. En verder kan enig conflictbeheersend en tactisch vermogen de oud-premier niet ontzegd worden.

Dat laatste kan helaas niet gezegd worden van Van Aartsen. Zijn ongelukkig opereren begon al toen hij eind vorig jaar zijn Indonesische collega Shihab een brief schreef waarin hij zei te hebben vernomen dat het Indonesische leger en de politie de grootste moeite hebben op de Molukken een einde aan het geweld te maken, om vervolgens 'alle mogelijke steun van Nederland' aan te bieden. Natuurlijk vatte de Indonesische regering dit op als een motie van wantrouwen en wees het aanbod van de hand, waarop het ministerie van buitenlandse zaken in Nederland zich haastte te ontkennen dat de inzet van Nederlandse militairen ook maar overwogen was.

Afgelopen zondag zei Van Aartsen geen voorstander te zijn van het opheffen van het wapenembargo tegen Indonesië vanwege de schending van mensenrechten op Oost-Timor en het gebrek aan democratie in Indonesië zelf. De EU besloot maandag het embargo niet te verlengen, omdat de situatie op Oost-Timor en in Indonesië aanzienlijk is verbeterd. Van Aartsen, inmiddels in Jakarta, vond dat besluit te snel genomen. Om vervolgens gisteren in Jakarta te melden dat hij voor opheffing van het wapenembargo is omdat een nieuw embargo tegen Indonesië niet zou helpen bij de democratisering van het leger. En dat laatste is voor Van Aartsen 'de eerste prioriteit'. Het ware beter als de minister vóór hij op reis ging een 'prioriteitenlijstje' zou hebben. Dan hoefde hij dat niet tijdens zijn bezoek in elkaar te flanzen.