Bush: Stimuleren en bezuinigen

WASHINGTON - President George W.Bush wil drie dingen doen waar zijn vader noch Ronald Reagan in zijn geslaagd: de belastingen verlagen, de staatsschuld terugdringen en de overheidsuitgaven beperken.

Bush presenteerde afgelopen nacht zijn eerste begroting in het Amerikaanse Congres. Met name op het eerste punt -belastingverlaging- zal hij groot verzet binnen het Congres moeten overwinnen, niet alleen van de Democraten, maar ook van invloedrijke vertegenwoordigers van zijn eigen Republikeinse partij.

Alom werd verwacht dat Bush de toekomst van de sociale zekerheid tot het belangrijkste onderdeel zou maken van zijn begrotingstoespraak. Temeer omdat de voormalige vice-president Al Gore zijn tegenstander in de race om het Witte Huis telkens voor de voeten heeft geworpen dat de oudedagsvoorziening bij de Republikeinen niet veilig is.

Bush wil, om die kritiek te pareren, de komende tien jaar een reservefonds vormen van meer dan 2500 miljard gulden, naast het geld dat de overheid al vasthoudt voor de sociale zekerheid. Voor dat reservefonds wordt twee procent van de inkomstenbelasting apart gehouden.

Veel Democraten vrezen echter dat het fonds uiteindelijk voor andere doeleinden zal worden gebruikt, zoals het dichten van een begrotingsgat in tijden van recessie. Bush heeft verder echter nog zo weinig idee waar het heen moet met de rest van de sociale zekerheid, dat een speciale commissie -inclusief Democraten- zich erover zal moeten buigen.

Een belastingverlaging van bijna vierduizend miljard gulden over tien jaar gespreid, is de hoeksteen van het regeringsbeleid van Bush. Daarop heeft hij vorig jaar zijn verkiezingscampagne gegrond, en hij heeft aangegeven daaraan te willen vasthouden. De financiële deskundigen van de Democraten willen sinds hun partij de presidentsverkiezingen heeft verloren ook wel belastinggeld teruggeven, maar veel minder dan Bush. En de Democraten menen dat onder het plan van de president vooral de rijken en superrijken er stukken beter op worden; zij willen het voordeel meer spreiden, zodat ook de lagere inkomens profiteren. En de Democraten willen geld in kas houden voor als het tegen zit.

Beetje bij beetje had Bush de afgelopen week al aangegeven waar zijn prioriteiten komen te liggen in de overheidsuitgaven. De begroting van onderwijs wordt met ruim 11 procent verhoogd en aan Medicare, de medische zorg voor ouderen en gehandicapten, wordt 10 procent meer gespendeerd. Om onder meer zijn belofte na te komen dat de beloning van militairen wordt verhoogd, krijgt het Pentagon, het ministerie van defensie, 5 procent meer. Om zo snel mogelijk de staatsschuld van ruim achtduizend miljard gulden terug te dringen, gaat Bush ook bezuinigen. Mitch Daniels, de nieuwe begrotingsdirecteur van het Witte Huis, gaf van tevoren aan in welke richting het zou gaan. Zo zal de president snijden in de 'wildgroei' van overheidsprogramma's. Als voorbeeld noemde Daniels de subsidie op telefoonaansluitingen op het platteland. Die kan weg want iedereen heeft telefoon, stelt de begrotingsdirecteur.

Het bedrijfsleven zal het overheidsmes voelen in tal van subsidies op het terrein van onderzoek en investeringen. En de Export-Importbank wordt gekort. Die bank garandeert leningen aan buitenlandse bedrijven voor projecten, waarbij Amerikaanse goederen en diensten worden gebruikt. Voor het stimuleren van de verkoop van die goederen en diensten heeft de bank het afgelopen fiscale jaar dertig miljard gulden beschikbaar gesteld. Met het korten op de subsidies aan het bedrijfsleven zou Bush willen demonstreren dat hij niet aan de leiband loopt van de groep die hem vorig jaar met financiële steun in het Witte Huis heeft geholpen.

Het is zeer de vraag of het Bush zal lukken om zijn belastingplan door het Congres te krijgen. Twee Republikeinse senatoren hebben er al nee tegen gezegd en mogelijk volgen er nog een paar, zoals de invloedrijke voorzitter van de financiële commissie Charles Grassley. Eén Democratische senator, Zell Miller uit Georgia, steunt Bush. Maar voor de rest houden de Democraten de gelederen nog gesloten. John Kerry uit Massachusetts voorspelt 'een gigantisch gevecht'.