Nieuw jaar moet Indonesische Chinezen geluk brengen

,,Happy Gong Xi Fa Cai!'', ,,Gelukkig nieuwjaar!'', fluistert een Chinese vrouw bij het verlaten van de tempel in de wijk Glodok van Jakarta. Ze kijkt schichtig om zich heen, en weg is ze. Aan de nieuwe openheid moet ze duidelijk wennen. Drieëndertig jaar mocht de Chinese gemeenschap in Indonesië niet het Chinees nieuwjaar vieren. Slechts in familieverband achter gesloten deuren werd het oogluikend toegestaan.

De Vader des vaderlands, ex-president Soekarno, legde in 1965 de Chinese religie en cultuur aan banden, nadat hoge communistische generaals een greep naar de macht hadden gedaan.

Omdat hij de regering in de Volksrepubliek China verdacht van steun aan de coupplegers, strafte hij de Chinezen in zijn land. Ze moesten vanaf dat moment een Indonesische naam aannemen, mochten niet meer de Chinese taal spreken of hun geloof belijden en ze kregen een apart identificatiebewijs. Nadat ex-president Habibie de eerste aanzet gaf, schafte Wahid afgelopen januari de discriminerende wet definitief af.

Het huis van de Chinese familie Widodo begint aardig vol te lopen. Uit heel Indonesië en zelfs uit Australië zijn ooms, tantes, neven en nichten speciaal overgekomen om deze eerste vrije oudjaarsavond met elkaar te vieren. Uitgelaten rennen kinderen in Chinese kleding door de kamer. Schalen met de lekkerste gerechten worden op de overvolle tafels gezet. Er klinkt Chinese muziek, maar het Indonesisch is de voertaal.

,,Ik behoor tot de zevende generatie van mijn familie'', zegt een Chinese vrouw met de typisch Indonesische naam Dewi. Bij haar geboorte in 1954 had ze de Chinese naam Nancy gekregen, maar na de coup noemde haar ouders haar Dewi. ,,Omdat ik maar heel kort naar een Chinese school ben geweest, spreek ik slechts een paar woorden Chinees. Ik voel me ook geen Chinese, maar een Indonesische.'' Dewi zelf hecht niet zo aan de festiviteiten. ,,Voor mijn ouders ben ik blij dat ze de straat op mogen en dat ze de festivals kunnen bijwonen. Mij doet het niet zo vreselijk veel''.

Natuurlijk heeft ook Tante nog een Chinese naam. ,,Maar die vertel ik niet hoor!'', zegt ze schaterend van het lachen. ,,Ook al ben ik oud en doof, ik ben er bij als ze hier in Jakarta voor het eerst weer de Chinese Leeuwendans en de Drakendans opvoeren!''

Als een klein Chinees jongentje met een leeuwenmasker op het gezelschap alvast een voorproefje geeft, volgt ze met tranen in de ogen van ontroering zijn dansende bewegingen.

Dewi heeft haar twee dochters die in het buitenland studeren niet laten overkomen. Twee jaar geleden, na de val van president Soeharto, stuurde zij ze naar het buitenland. De Chinese gemeenschap was in die dagen doelwit van een boze menigte, aangezet door provocateurs. Ze staken Chinese winkels en huizen in brand en verkrachtten tientallen Chinese vrouwen. Bijna tweehonderdduizend van de zeven miljoen Chinezen in Indonesië vluchtten, met in hun koffers miljoenen dollars, naar het buitenland.

President Wahid riep de Chinezen onlangs op terug te keren naar Indonesië. Hun geld kan hij goed gebruiken voor de in crisis verkerende economie. Weinig Chinezen gaven gehoor aan de geruststellende woorden van Wahid.

Voor de tempel in de Chinese wijk Glodok staan de auto's in een lange file. Iedereen wil vanavond bidden voor een voorspoedig nieuwjaar. Als het plotseling begint te stortregenen, dansen enkele Chinezen op straat. ,,We hebben de hele dag al naar de lucht zitten kijken'', zegt een opgetogen Chinese man. ,,Want regen betekent dat het een goed jaar zal worden. Dit is ook nog eens het Jaar van de Draak, de beste uit de dierenriem. Dat betekent dat we een zeer voorspoedig jaar gaan krijgen!''