D66 neemt VVD op sleeptouw bij ontmantelen huwelijk

Deze week stemt de Tweede Kamer over een voorstel van de regering om de samenwoningsplicht voor gehuwden af te schaffen. Of dit voorstel het haalt, staat niet vast. Dat komt vooral omdat de VVD nog geen definitief uitsluitsel over haar stemgedrag heeft gegeven.

Waar gaat het om? In het wetboek staat nu nog dat echtgenoten tegenover elkaar verplicht zijn tot samenwoning, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Ook in overleg kan worden besloten om niet samen te wonen. Hiermee is als normstelling gegeven dat het huwelijk in beginsel als karakteristiek heeft dat de echtgenoten bij elkaar wonen. Er is voldoende ruimte voor uitzonderingen.

Sterker nog, het verdwijnen van de samenwoningsplicht zal juist problemen en risico's oproepen. In andere wettelijke bepalingen wordt namelijk op die samenwoningsplicht voortgeborduurd. Zo wordt in fiscale zaken de samenwoning van gehuwden als uitgangspunt genomen. In het vreemdelingenrecht wordt voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning voor gehuwden zelfs de eis van samenwoning gesteld. Het fundament voor dergelijke bepalingen wordt bij het schrappen van de samenwoonplicht ondergraven.

Waarom wil Nederland ook nu weer een 'buitenbeentje' zijn? Het antwoord van de regering is dat de samenwoonplicht 'dor hout' is, een symbolische bepaling die zonder bezwaar verwijderd kan worden. Wat een huwelijk is, en hoe het ingevuld wordt moet, tenzij het echt niet anders kan, aan de individuen zelf overgelaten worden.

Die argumentatie overtuigt niet. Is het samenwonen van gehuwden echt achterhaald? Dat doet geen recht aan de werkelijkheid. Gelukkig is het nog altijd regel, en niet de uitzondering, dat gehuwden bij elkaar willen wonen. Dat sluit ook naadloos aan op de wetsbepaling dat echtgenoten elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd zijn. Die kernbepaling wil de regering terecht wel handhaven.

Het schrappen van de samenwoonplicht staat niet op zichzelf. Met het geregistreerd partnerschap is 'samenwonen zonder huwelijk' mogelijk gemaakt. Daarmee is de positie van het huwelijk reeds ondermijnd. Door het 'openstellen' van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht sneuvelt het geslachtelijk onderscheid als wezenskenmerk van het huwelijk.

Stapsgewijs wordt het wettelijk huwelijk ontmanteld. De volgende stap in de afbraak van het huwelijk is reeds aangekondigd. D66 vroeg ook de 'getrouwheid' uit het wetboek te schrappen. Of echtgenoten elkaar trouw willen zijn, moeten ze toch zelf weten? Als het zo doorgaat, blijft er in het wetboek van het wettelijk huwelijk slechts een lege huls over.

Dat van D66 op dit vlak niets goeds te verwachten valt, is bekend. Maar dat ook een partij als de VVD, een partij die voorheen oog had voor waardevolle verworvenheden uit de joods-christelijke traditie, zich bij deze sloop van het huwelijk op sleeptouw laat nemen, is wél verbazingwekkend. Ooit verweet Hans Wiegel D66 de bijwagen van de PvdA te zijn. Nu lijkt de VVD de bijwagen van D66.