Alitalia niet enige probleem KLM

Tegenslagen komen zelden alleen. Daarover kan de KLM momenteel volop meepraten. Financieel vallen er grote gaten, fusiepartner Alitalia dreigt verloren te gaan door problemen met de luchthaven bij Milaan en in de Verenigde Staten kibbelen de partners Northwest en Continental.

De KLM gaat lijnen schrappen en moet als gevolg daarvan ook vliegtuigen en mensen (mogelijk zo'n 3 000) kwijt om grote financiële rampen te voorkomen. De vakbonden noemen gedwongen ontslagen uit den boze maar onderstrepen tegelijkertijd de noodzaak tot bezuinigen. Directe aanleiding: een fors verlies over de laatste drie maanden van vorig jaar. Bijzondere posten niet meegerekend beleefde de KLM haar slechtste herfstkwartaal in tien jaar.

Twee hoofdredenen voert de KLM voor die tegenvaller op: de kerosine heeft haar 41 procent (117 miljoen gulden) meer gekost dan een jaar eerder en door de concurrentie blijven de prijzen voor tickets en vrachtvervoer onder druk staan. Aan beide zaken kan de maatschappij naar eigen zeggen weinig doen, en dus moet zo veel mogelijk bezuinigd worden op posten die zij wel in de hand heeft.

Een van de belangrijkste oplossingen ziet de KLM in minder vliegen; dat betekent immers minder kerosine, minder vliegtuigen, minder personeel. Die maatregel komt echter uitgerekend nu wat vreemd over. Het gaat namelijk goed met het vervoer. Terwijl de capaciteit met slechts 2 procent werd uitgebreid nam het vervoer met zes procent toe: 5 procent meer passagiers en 7 procent meer vracht. Bovendien leverden die passagiers en vracht per gevlogen kilometer ook nog eens een paar procent meer op. De KLM klaagt wel over druk op de prijzen, maar de afgelopen maanden heeft zij daar toch niet erg onder geleden.

Op het vervoer afgaande, dat zoals gisteren bekend werd ook in januari weer gezond is gegroeid, zou er dus veeleer reden zijn om uit te breiden. Dat zelfs de vakbonden desondanks benadrukken dat actie geboden is, geeft aan dat er toch iets fundamenteel mis is bij de KLM.

Een woordvoerder van de maatschappij: ,,De opbrengst per kilometer is weliswaar verbeterd, maar dat is vooral te danken aan de hogere dollarkoers. Laat je die buiten beschouwing, dan zie je een gestage daling van de ticketprijzen met een paar procent per jaar. Die trend zet door. De KLM wil ze wel verhogen, maar dat kunnen we niet in ons eentje. We zouden ons meteen uit de markt prijzen.''

De oorzaak van die prijsdaling is de concurrentieslag die de vier grote maatschappijen/groepen leveren op de drukste route ter wereld: de lijnen tussen de VS en Europa. Omdat de KLM met haar relatief kleine thuismarkt erg afhankelijk is van passagiers die zij bij de concurrentie weghaalt, is zij de laatste die prijzen kan verhogen. Dus moeten de kosten omlaag. In maart komt topman Van Wijk met exacte plannen.

In Italië gaat het met partner Alitalia al maanden niet goed en daar moet binnenkort verandering in komen, anders dreigt de fusie van de twee te stranden. Hier is het vooral de verhuizing van het vliegverkeer rond Milaan van de kleine luchthaven Linate naar het nieuwe maar ook verder weg gelegen Malpensa. Alitalia en de KLM hebben Malpensa hard nodig om het vliegverkeer in Noord-Italië (de rijkste regio van Europa) goed te kunnen ontwikkelen. Maar de grote Europese concurrenten hebben een gedwongen verhuizing tot nu toe met behulp van Brussel kunnen tegenhouden. Tegelijkertijd zijn politieke belangen in Rome in het spel. Milaan-Malpensa zal al snel Rome als hét luchtvaartcentrum van Italië verdringen.

De KLM heeft vorig jaar ruim 200 miljoen gulden gestoken in de ontwikkeling van Malpensa en is een bijna-fusie met Alitalia aangegaan. Maar als Malpensa niet tot ontwikkeling kan worden gebracht, worden die zaken weer teruggedraaid, waarschuwde Van Wijk deze week. Het zou een besluit met enorme gevolgen zijn, want de KLM en Alitalia hebben elkaar hard nodig.

KLM-partner Northwest heeft in de VS te maken met een onwillige Continental, dat zich een jaar geleden deels liet overnemen door Northwest. De afgelopen weken liet Continental weten de aandelen die Northwest bezit te willen terugkopen. De samenwerking komt in de VS amper van de grond. Slechts één lichtpuntje diende zich gisteren aan: op de beurs schoot de koers van KLM zonder aantoonbare reden 13 procent omhoog. Kennelijk denken beleggers al dat Van Wijk één of meer problemen onder de knie heeft gekregen.