Veel donorbloed niet welkom

Bloedbanken moeten donoren weren die zelf na 1985 een bloedtransfusie hebben gehad, om de -vooralsnog theoretische- overdracht van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob te voorkómen.

Dat schrijft de Gezondheidsraad in een gisteren aan minister Borst (volksgezondheid) gepresenteerd rapport. Creutzfeld-Jakob is de menselijke variant van de gekkekoeienziekte BSE. Besmetting via transfusiebloed is nooit aangetoond, maar de Gezondheidsraad wil elk risico uitsluiten.

Sanquin, de koepel van de bloedbanken, staat 'niet afwijzend' tegenover het advies. Wel schat de stichting dat zeker 45000 van de 630000 Nederlandse bloeddonoren door de maatregel zullen afvallen. ,,Dat kunnen we niet zomaar opvangen'', zegt een woordvoerster van Sanquin. ,,We willen eerst bezien hoe we een tekort aan donorbloed kunnen voorkomen.'' Ze denkt onder meer aan wervingscampagne.

De Gezondheidsraad vindt ook dat de witte bloedcellen uit alle bloedproducten moeten worden verwijderd. Daarvoor pleit Sanquin al langer. Het prion-eiwit van Creutzfeldt-Jakob hecht zich juist aan de witte cellen, net als andere ziekteverwekkers. Het standaard verwijderen ervan zou een mogelijke kans op ziekte daarom drastisch verkleinen.

Tot op heden worden de witte bloedcellen uit slechts twintig procent van de bloedproducten gefilterd. Struikelblok zijn de hoge kosten: het filteren van alle bloedproducten kost veertig miljoen gulden extra per jaar. Naast verbouwing van bestaande laboratoria zijn er nieuwe filtersystemen en extra personeel voor nodig. Sanquin verwacht dat de bloedbanken negen maanden nodig hebben voor de overstap naar bloedproducten zonder witte bloedcellen, maar wil dan wel vergoeding van de extra kosten.

Sanquin wil het besmettingsrisico verder terugbrengen door patiënten vaker een transfusie met hun eigen bloed geven. Ook gaat de stichting onderzoeken welke bloedproducten het veiligst zijn. Zo is er bloedplasma beschikbaar dat van één donor afkomstig is, maar er zijn ook producten die uit ongeveer duizend donaties worden vervaardigd.

Canada en de Verenigde Staten besloten eerder om bloeddonoren te weren die tussen 1980 en 1996 langer dan een half jaar in Groot-Brittannië of andere BSE-risicogebieden woonden. Sanquin en de Gezondheidsraad vinden dat zinloos, gezien de open grenzen voor rundvleesproducten.