Wallage's banvloek is gratuit

Politici, onder wie burgemeester Wallage, opperen criminele asielzoekers versneld 'uit de procedure' te zetten. Een flater van jewelste. De asielprocedure is onmisbaar om vast te stellen óf een uitzetting niet strijdig is met de wet en met internationale verdragen.

Uit een politieonderzoek naar criminaliteit onder asielzoekers, uitgevoerd in opdracht van de Groningse burgemeester Wallage, zou blijken dat asielzoekers liefst vijf keer zo crimineel zijn als Groningers. Naar aanleiding daarvan heeft Wallage er in Trouw (18 januari) voor gepleit om 'criminele asielzoekers' sneller uit de asielprocedure te zetten. Zijn uitlatingen, waarmee Wallage een 'taboe' zou willen doorbreken, leidden tot angstwekkend eensgezinde reacties in politiek Den Haag, waarbij de woorden 'gastvrijheid', 'misbruik' en 'uitzetten' de boventoon voerden.

Het onderzoek, waarop Wallage zich baseert, is (nog) niet openbaar. Niemand kan de inhoud controleren, en belangrijker: niemand kan de kwaliteit van het onderzoek controleren. Maar wat mij als vreemdelingen- en asieladvocaat het meeste opviel, was dat blijkbaar geen politicus donderdag (en Wallage het afgelopen jaar niet) de moeite heeft genomen enige kennis over asielprocedures en vreemdelingenrecht op te doen alvorens een banvloek over asielzoekers uit te spreken. De voor gesignaleerde problemen aangedragen oplossingen bestaan niet. Ze zijn voor het grootste deel in strijd met de Nederlandse wet en met internationale verplichtingen die Nederland heeft.

De aanwezigheid van asielzoekers in Nederland heeft niets te maken met gastvrijheid of goedheid: Nederland doet er zowel op nationaal als op Europees niveau alles aan om de grens zo goed mogelijk dicht te timmeren. Hun aanwezigheid is het gevolg van ieders recht om beschermd te worden tegen politieke, religieuze, raciale of sociale vervolging en tegen onmenselijke behandelingen. Aan dat recht zitten internationaalrechtelijke verplichtingen vast voor Nederland: de verplichtingen om mensen niet terug te zenden naar een land, waar zij gegronde vrees voor vervolging hebben vanwege ras, afkomst, godsdienst, politieke overtuiging of het behoren tot een sociale groep, of waar zij een reëel risico lopen slachtoffer te worden van een onmenselijke behandeling (bijvoorbeeld folter).

Deze verplichtingen zijn vastgelegd in verdragen als het Vluchtelingenverdrag, het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en het Anti-Folter Verdrag. Die verplichtingen zijn keihard. Wat voor misdrijf iemand in Nederland ook pleegt, moord, doodslag of erger, terugsturen naar een land waar iemand wordt gefolterd is niet toegestaan. Terugsturen naar een land waar iemand vanwege ras et cetera wordt vervolgd ook niet.

De enige sanctie die Nederland kent, is dat mensen geen verblijfsvergunning krijgen (of dat hun verblijfsvergunning wordt ingetrokken), maar ook niet worden uitgezet. Een situatie die dankzij de Koppelingswet (zonder vergunning geen uitkering, huis of andere voorzieningen) de criminaliteit van een crimineel eerder zal verhogen dan verlagen.

Voor zover asielzoekers niet op grond van internationale verdragen in Nederland toegelaten moeten worden, kunnen ze soms op grond van nationaal beleid een verblijfsvergunning krijgen. Als witte illegaal, als gezinsvormer, als werknemer of omdat de asielprocedure meer dan drie jaar heeft geduurd. En dat nationale beleid is, voor zover de strafwetten worden overtreden, spijkerhard. Ieder misdrijf levert een onoverkomelijk obstakel op voor het verlenen van een verblijfsvergunning, en dat beleid wordt ook zonder enig mededogen uitgevoerd.

Een paar voorbeelden uit praktijk en rechtspraak: een Turkse man, 11 jaar in Nederland, krijgt geen verblijfsvergunning als witte illegaal omdat hij jaren geleden door een economische politierechter tot duizend gulden boete is veroordeeld omdat hij een vuil mes in zijn snackbar had liggen; een Iraanse asielzoekster, sinds 1994 in Nederland, krijgt geen verblijfsvergunning op grond van de bijzonder lange duur van haar asielprocedure, omdat ze in 1995 een boete van een tientje heeft gekregen voor diefstal van een stuk worst in een supermarkt; een andere vreemdeling kreeg geen Nederlands paspoort, omdat hij tot een boete van duizend gulden was veroordeeld wegens het te vroeg buiten zetten van de vuilnis. Dat die boete een foutje was, en eigenlijk honderd gulden had moeten zijn (in welk geval het Nederlandse paspoort geen probleem was geweest), maakte voor de overheid niet uit. Het Nederlandse beleid is, kort en goed, dat wie volgens het internationale recht uitgezet mag worden, ook uitgezet zal worden wanneer hij of zij om het even welk misdrijf (en soms zelfs maar een overtreding) pleegt. Kan dat nog strenger?

Sommigen hebben van de week bepleit om asielzoekers die een misdrijf hebben gepleegd, uit de procedure te halen. Dat kan niet. Voordat een asielzoeker wordt uitgezet, moet eerst worden vastgesteld of hij wel mag worden uitgezet, of dat dat in strijd is met internationale verdragen. En daarvoor is de procedure onmisbaar.

Wat wel kan, en wat Wallage ook voorstelt, is dat de procedure van asielzoekers die een misdrijf plegen, wordt versneld. Een snellere asielprocedure is de grootste wens van bijna alle asielzoekers: niemand wil jarenlang in asielzoekerscentra wonen. Het zou toch wel cynisch zijn als alleen 'criminele' asielzoekers het geluk van een snelle procedure mogen genieten