Weldoener van Weizman vertaalde zijn liefde in geld

,,Edouard Saroussi zag in Weizman een soort reproductie van koning David'', verklaarde deze week de advocaat van Weizman de gift van een miljoen gulden van de Frans-Soedanese miljonair aan de president van Israël. ,,Hij hield van hem, hij bewonderde hem'', leggen ook vrienden van Weizman de royale donaties uit.

Het is een simpele verklaring en zeker in de Israëlische context niet eens zo bizar. Schenkingen van Joodse miljonairs aan Israël zijn zelfs heel gewoon. Voor een deel drijft het land en zeker de politieke top op de connecties met weldoeners in het buitenland. Een beetje zichzelf respecterende instelling, of het nu een museum, universiteit of ziekenhuis is, hangt doorgaans vol met plakkaten met namen van buitenlandse donateurs.

Na de mysterieuze dood van Robert Maxwell woonde tout Israël zijn begrafenis bij. De ware banden tussen het oorlogskind uit het Oost-Europese sjtetl, dat zich had opgewerkt tot mediamagnaat, zijn nog steeds in nevelen gehuld. Toen begin december de miljardair Edmond Safra bij een brand in zijn door Israëlische oud-militairen superbeveiligde huis in Monaco omkwam, spoedde minister van buitenlandse zaken David Levi zich naar de begrafenis. Bibi Netanjahoe benutte indertijd zijn verblijf als diplomaat in Washington om de financiële basis te leggen voor zijn mars naar de top. Zijn grootste steunpilaar was cosmeticatycoon Ron Lauder (van Estée-Lauder), die de laatste tijd ineens ook mooi contact onderhoudt met premier Barak. Josef Gutnick (diamantmijnen in Australië) concurreert met Irving Moskovitz (casino's in Miami) bij zijn steun aan de rechtse nationalisten in Israël. Enkele van oorsprong Noord-Afrikaanse Joodse miljonairs - Nissim Gaon, Leon Tamam - zorgen voor hun aanverwante politici in Israël. En wie verder teruggaat in de geschiedenis, weet dat de Joodse bankiersfamilie De Rothschild nog voor de oprichting van de staat, land opkocht in Palestina (en omgeving) voor de zionistische pioniers. Tal van steden en dorpen in Israël zijn naar de Rothschilds vernoemd. Ook ontdekte Israël vorige week ineens dat het nog over indertijd opgekochte landerijen beschikt in Syrië, niet ver van Damascus, en menen sommigen dat het zaak is die in de onderhandelingen op te eisen.

De drijfveren van al deze rijkaards variëren. Vaak speelt er een schuldgevoel dat zij zelf niet naar Israël zijn gegaan, of willen ze uit zionistische of religieuze redenen de Joodse staat steunen. Soms ook gaat het om aanzien en politieke invloed. Ron Lauder werd zelfs door Netanjahoe ingeschakeld om geheime onderhandelingen met Syrië te voeren. Meestal is het een mengeling van al deze beweegredenen.

Edouard Saroussi is in die zin geen uitzondering, al heeft hij nooit lopen pronken met zijn contacten met Israëls eerste burger. Beide kanten zeggen dat het om oprechte vriendschap gaat, dat het al bij de eerste ontmoeting 'klikte' tussen de flamboyante innemende Israëlische generaal en de zoon van de Soedanese textielhandelaar.

Edouard Saroussi werd 71 jaar geleden geboren in Khartoem, in een toen al welvarende familie. Hij ging naar de universiteit in Khartoem, leidde het leven van de gegoede klasse, was actief in de joodse gemeente en gold als een trouw synagogeganger. In 1957 trouwde hij met de Duitse Amy Heber, maar het huwelijk hield niet lang stand. Heber vertrok weer naar Duitsland met hun twee dochters. Ook Saroussi verliet Soedan. Zijn tweede huwelijk bleef kinderloos. Een van de verklaringen voor zijn donaties is dat 'de kinderloze Saroussi' maar al te graag zijn geld aan het welzijn van Israël schonk.