'Tyson brengt bloed en gebroken schedels'

,,Ze kijken niet naar hersens bij boksers. Ze verwachten niet dat ze zakenlui zijn, of menselijk, of intelligent. Boksers zijn gewoon wilde beesten die de rijke blanken mogen vermaken. Sla elkaar maar, breek elkaars neuzen, bloed, maak een spektakel als twee apen voor een publiek, maak elkaar af voor de toeschouwers.''

Muhammad Ali was meer dan een bokser toen hij in 1970 uiting gaf aan zijn ambivalente gevoelens met betrekking tot zijn professie. Drie wereldtitels gaven hem in combinatie met zijn onovertroffen persoonlijkheid de kans een rebel te zijn, een voorvechter van gelijke rechten van zwarte Amerikanen.

Kenners hebben hun twijfels over de haalbaarheid, maar Mike Tyson wil op één punt de gelijke worden van zijn illustere landgenoot: de tweede zwaargewicht in de historie zijn die driemaal de wereldtitel heeft veroverd.

Of hij daadwerkelijk als uitdager van titelhouder Lennox Lewis in de ring komt, wordt bepaald in een commerciële strijd tussen de televisiestations waarbij de Amerikaan (Showtime) en de Brit (Home Box Office) onder contract staan. Niet door Tyson's prestaties, die van steeds dubieuzer gehalte zijn geworden. Daar verandert niets aan als de Hannibal Lector van de pugilistiek vandaag Julius Francis opvreet. De Britse kampioen wordt gezien als offerlam in een non-event.

Tyson is de tegenpool van Ali. Tyson beantwoordt aan het traditionele beeld van de kansarme die zich als bokser rijkdom heeft verworven maar zich niet aan de zelfkant van de maatschappij kan ontworstelen. De 'slager' werd in 1992 veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf wegens verkrachting. In '95 kwam hij vervroegd vrij.

Aan misstappen -zelfs gevangenisstraf- ontkwam Tyson ook daarna niet. Ondanks het heroveren van de wereldtitel in 1997 overtuigt hij niet meer. In de revanchematch beet hij uit frustratie een stuk uit het oor van Holyfield. Zijn licentie werd hem ontnomen; een jaar later stond Tyson weer in de ring. Financiële belangen leidden tot clementie.

Dat bleek in '99 bij nieuwe wanprestaties. Dat blijkt nu in Manchester, waar de MEN Arena (21000 zetels) binnen 48 uur was uitverkocht. Zelfs het Millennium Stadium in Cardiff (capaciteit 70000) was te klein geweest. Met een budget van acht miljoen pond wordt dit het duurste gevecht ooit in Groot-Brittannië gehouden. Een gevecht dat bijna niet doorging, omdat de overheid even overwoog Tyson op grond van zijn criminele verleden niet binnen de grenzen te dulden. Met als gevolg dat de belangstelling voor de Amerikaan overweldigend is geworden.

Tyson gedraagt zich als de toerist die niets dan lof heeft voor zijn gastheren en zijn eigen afkomst en geboortegrond verloochent. De sfeer van angst en haat die zijn aanwezigheid in het verleden kenmerkte, is volgens de Britse pers verdwenen. ,,Waarom moet ik in mijn eigen land als vreemdeling leven, en hierheen komen om te worden gerespecteerd? Het is al erg genoeg dat ik een nikker ben. Waarom moet ik naar huis en worden behandeld als een nikker?''

Respecteert het publiek hem daadwerkelijk? Tyson is de belichaming van wat boksen in de kern is: legale mishandeling. Het hedendaagse publiek is via de televisie gewend aan gewelddadigheid. Geweld in films is fictie; Tyson is een dimensie verder:werkelijkheid. Tyson's trainer Tommy Brooks reageert in de geest van hen die Ali laakt als hij vooruitloopt op een gevecht om de wereldtitel: ,,Lewis is een prachtige bokser, maar de mensen kopen kaartjes om Tyson te zien. Want wat hij brengt is bloed en gebroken schedels''.