Foster Parents kan kritiek niet pareren

AMSTERDAM - De commissie-De Boer heeft gesproken en de collega-hulporganisaties houden de adem in. Foster Parents Plan geeft de donateurs geen juist beeld van de besteding van elke gulden die de Foster Parents-donateurs geven. En die kritiek kan weleens als een virus in de sector gaan rondwaren.

De commissie onder voorzitterschap van oud-minister Margreet de Boer (Vrom) had formeel de opdracht om de activiteiten van Foster Parents Plan in de sloppenwijk Cité Soleil in Haïti te onderzoeken. Sloppenwijkbewoners vonden dat de organisatie de wijk in de steek had gelaten en volgens hun advocaat Tomlow waren donaties bestemd voor de wijk niet daadwerkelijk aangekomen. Fraude is niet geconstateerd, de steun voor onderwijs en medische zorg was goed, het marktgebouw was -vrij vertaald- een flop en Foster Parents Plan had de moeilijke situatie ter plekke niet op waarde geschat. Daarbij waren de ingehuurde maatschappelijk werkers een groot deel van hun tijd bezig met het schrijven van rapporten en brieven aan de Foster Parents en kwamen zij aan hun eigenlijke werk niet toe. Die conclusies zijn matig schokkend. Zoals de commissie vaststelde in het rapport dat zaterdag in Trouw werd onthuld, zijn aan alle projecten van hulporganisaties nu eenmaal risico's verbonden.

De commissie liep echter ook het spoor van de gedoneerde Nederlandse gulden na. En wat bleek de cijfermatige opstellingen van Foster Parents zijn niet conform het beeld dat de organisatie van zichzelf placht te geven. Van elke gulden komt slechts 50 cent op de plek waarvoor de gulden is bestemd. De andere helft gaat zitten in kosten die de commissie wel, maar de organisatie zelf niet tot de overhead rekent.

Met name die laatste conclusie kan grote gevolgen hebben voor de wervingscampagns die andere hulporganisaties dit najaar willen houden. Anders dan de interkerkelijke hulporganisatie Icco is bijvoorbeeld de Novib ook actief op de chari-markt. Op die markt heerst nu eenmaal de vrees voor de strijkstok. Een slecht bericht over een organisatie kan de vrees voor de strijkstok doen aanwakkeren en dat betekent dat de beurs wat minder snel wordt getrokken.

Foster Parents Plan ziet al geruime tijd het aantal donateurs dalen. Dat is mede het gevolg van aanhoudend negatieve berichten over de organisatie, maar vooral ook het gebrekkige antwoord dat FPP op de berichten geeft. Steevast wordt de aanval gezocht op momenten waar bezinning meer op zijn plaats is. De organisatie kan zich daarbij niet beroepen op een gebrek aan informatie over het eigen gedrag. Uit een recent, maar nog niet gepubliceerd onderzoek van het bureau Motivaction naar het imago van een aantal organisaties die op de chari-markt opereren, blijkt dat 23 ondervraagde journalisten Foster Parents geen open organisatie vinden. De persberichten worden als minder betrouwbaar ervaren dan die van bijvoorbeeld de Novib of Artsen zonder Grenzen.

De eerste reacties van de organisatie op het rapport van de commissie-De Boer geven aan dat ondanks de veelvuldig geuite kritiek op de wijze van informeren er nog weinig bij FPP is veranderd. Direct worden alleen de positieve aspecten uit het onderzoek in het persbericht gezet en alle negatieve zaken onder de mat geveegd. Dat de cijfers niet deugen is onjuist, vindt FPP. De overheadkosten zijn aanzienlijk lager dan De Boer, deskundige Paul Hoebink en oud-Ser-voorzitter Theo Quené hebben berekend. Zeker 75 cent is ter plekke aangekomen, weerspreekt FPP. En de organisatie wacht niet eens de presentatie van het rapport van de commissie af. Een presentatie die voor vandaag gepland staat. De aanval lijkt de beste verdediging.

Het zijn reacties van een organisatie die op zich goed werkt doet, maar met de rug tegen de muur staat. Hoe het tij te keren, hoe de terugloop van donateurs te stoppen. Het antwoord ligt voor een deel in de formule van de organisatie. De Foster Parent wordt benaderd als adoptie-ouder. Zijn geld gaat direct naar dat arme kind in de Derde Wereld dat nog keurige briefjes terugstuurt ook. Zo op het eerste oog neemt die methode de vrees bij de aspirant-donateurs weg dat er geld aan de strijkstok blijft hangen. In het veld echter wordt lang niet al het geld aan het kind gegeven. Dat zegt FPP wel op de eigen website, maar in de wervingscampagnes wordt vooral de ouder-kind-relatie op de voorgrond geplaatst. Het is juist dat gat tussen geschetste en feitelijke werkelijkheid dat FPP de das om doet.