Een cocktail van bestuurslagen

Of staatssecretaris Rick van der Ploeg (PvdA) met zijn concessiewet een organisatorisch monstrum heeft gecreëerd van de publieke omroep, moet nog even worden afgewacht. Omroepen raken deels hun autonomie kwijt, maar kunnen indirect veel invloed uitoefenen als ze het handig aanpakken. Dit doordat de opstellers van de concessiewet een wirwar van bestuurslagen hebben uitgedokterd.

Dat heeft vooral te maken met het feit dat er niet voor is gekozen om de omroepverenigingen op te heffen en de publieke omroep om te vormen tot een soort BBC. De omroepverenigingen zijn door Van der Ploeg geïntegreerd in een centraal geleide publieke omroep.

Het hoogste bestuursorgaan van de publieke omroep is de raad van bestuur van de NOS. Die bestaat uit drie leden, voorzitter is oud-D66-fractievoorzitter Wolffensperger. De raad is verantwoordelijk voor de gehele publieke omroep, het budget, de drie televisie- en de vijf radiozenders.

De leden van de raad van bestuur worden níet door de Kroon benoemd. Nieuwe leden worden gekandideerd door de raad van toezicht. Daarin zitten vertegenwoordigers van de omroepen, en is vergelijkbaar met een 'normale' raad van commissarissen. De raad van toezicht toetst de besluiten van de raad van bestuur.

Kortom, omroepen kunnen via de raad van toezicht grote invloed uitoefenen op de raad van bestuur. Leden van de raad van toezicht zijn veelal de voorzitters van de omroepen zelf.

Direct onder de raad van bestuur fungeren de zo gevreesde zendercoördinatoren. Zij zijn de baas van één van de drie zenders. Elk net krijgt bovendien een netredactie, waarin vertegenwoordigers van de omroepen zitten die een bepaalde zender als thuisnet hebben. Met de netcoördinator vult de netredactie het profiel van de zender in. De netredacties stellen ook het uitzendschema samen: welke programma's op welk tijdsstip, al naar gelang het zenderprofiel. De netcoördinator moet dat uiteraard goedkeuren.

Naast de drie netredacties komen er drie netbesturen, daarin zitten opnieuw vertegenwoordigers van de omroepen van het thuisnet, doorgaans de voorzitter van de betrokken omroepverenigingen of zendgemachtigden. Het netbestuur adviseert weer de raad van bestuur. Politici en omroepwatchers twijfelen aan het nut van een netbestuur. Zij gaan ervan uit dat de netredacties invloedrijker worden dan de netbesturen. De VVD wil de netbesturen afschaffen.

In deze cocktail aan bestuurslagen is er voor omroepen veel te winnen en te verliezen. Directe greep op uitzendschemas zijn ze kwijt maar via de netbesturen, netredacties en de raad van toezicht kunnen het de raad van bestuur en de zendercoördinatoren verdraaid lastig maken.