Indonesië

In het doorwrochte artikel van Wils Rebergen over Indonesië (Trouw, 8 januari) staat een zinnetje waarvan de importantie dreigt ondergeneeuwd te worden, terwijl Rebergen daar een hoofdoorzaak van de problematiek van Indonesië verwoordt. Er wordt alles aan gedaan op de spanning op Java -waar de meeste Indonesiërs wonen- op te voeren.

Uit de Lonely Planet-gids 'Indonesia' (1997) haal ik de volgende gegevens: Indonesië heeft 200 (nu 210) miljoen inwoners waarvan 59,9 procent (ongeveer 115 millioen) op Java wonen (gemakshalve samengevat als 'Javanen'). Java omvat 6,89 procent van het grondoppervlak van Indonesië. Dat is 800 inwoners per vierkante kilometer, oftewel meer dan de dubbele bevolkingsdichtheid van Nederland. Als we het Indonesische landoppervlak ongeveer gelijk stellen aan Europa, zou dit betekenen dat bijna 60 procent van de Europese bevolking zou wonen in de Benelux plus een klein stukje Noord-Frankrijk zou wonen. Dat zou nogal wat problemen geven. En die op te lossen gaan we dan op grote schaal de mensen verkassen naar zeer dun bevolkte buurlanden, bijvoorbeeld 250000 'Beneluxers' naar bijvoorbeeld Kosovo.

Ik denk dat na enige tijd wat spanningen zouden ontstaan tussen de autochtone en die allochtone 'Kosovaren'. Overigens bedreef Nederland in de periode 1920-1941 reeds transmigratie-politiek: de 'volksplantingen' vanuit Java naar de Lampongse districten (Sumatra). Naast de dominantie in aantal is er de dominantie in cultuur. Java is sinds eeuwen (in de 13de eeuw het rijk van Majapahit, in de 16de eeuw het rijk van Mataram) gewend zich als het centrum van de archipel te zien. Dit centralisme is tijdens het Nederlandse koloniale bewind eerder versterkt dan verzwakt: technologie, industrie, onderwijs, gezondheidszorg, alles werd vanuit Java geregeld. In de jaren dertig was er op Java reeds een artsen- en een ingenieursopleiding terwijl er op Halmahera in 1933 nog geen middelbare scholen waren. Kortom: het is een feit dat Indonesië multi-ethnisch is; het is evenzeer een feit dat Java de dominante factor is (en wil blijven) in Indonesië.