Zorgstelsel onder vuur

Minister Borst van volksgezondheid heeft nogal laconiek gereageerd op het advies van de Raad voor de volksgezondheid en de zorg over de invloed van de Europese regels op ons stelsel van gezondheidszorg.

De vraag is of die reactie gegrond is, want dat advies is verontrustend. Het maakt duidelijk dat ons zorgstelsel de toets van het Europese gemeenschapsrecht op essentiële onderdelen niet kan doorstaan.

Dat betekent dat, als we niks doen, de Europese rechter dat stelsel vandaag of morgen onderuithaalt.

Het zal niet de eerste keer zijn dat we ons in Nederland door Europa overvallen voelen. Het gemeenschapsrecht zit bij wijze van spreken nog altijd niet in onze genen. Maar in dit geval kan geen politicus straks nog zeggen dat hij niet indringend was gewaarschuwd.

De meest alarmerende waarschuwing van de adviseurs van ministers Borst is dat steeds meer onderdelen van ons zorgstelsel vallen of dreigen te vallen onder de Europese regels voor vrij dienstenverkeer en mededinging. Dat betekent dat belangrijke doelstellingen van het Nederlandse zorgbeleid, zoals toegankelijkheid voor iedereen en solidariteit van sterke met zwakkere groepen, ondergeschikt worden aan economische doelstellingen.

Deze dreiging zou niet hebben bestaan, als aan het begin van de jaren negentig een basisverzekering tegen ziektekosten conform het plan-Simons was ingevoerd, die een eind had gemaakt aan het gemengde private en publieke verzekeringssysteem. Helaas is dat destijds niet gebeurd, zodat we nu met een stelsel zitten dat op de vrije Europese markt zeer kwetsbaar blijkt.

Minister Borst heeft onlangs gezegd dat ze opnieuw wil proberen een basisverzekering met een premie naar draagkracht in te voeren.

Het was al duidelijk dat ons stelsel door de snel oplopende kosten en de versmalling van het draagvlak onder het ziekenfonds tegen zijn grenzen op loopt. Nu heeft de minister er een dringende reden bij om die poging te ondernemen.

Tegelijk is duidelijk dat we ons binnen de Europese Unie vlak moeten inspannen om de nationaler zorgverlening als publieke zaak te beschermen. De zorg mag niet volledig worden uitgeleverd aan de wetten van de vrije markt.