Gaaikema verrast niet in afstandelijke show

Er zijn te veel regeltjes, de 'kick van m'n ik' regeert onze ik-cultuur en vroeger was het gezelliger. Volgens Seth Gaaikema zijn dit drie belangrijke verschillen tussen 2000 en 1970, toen hij bekend werd als cabaretier.

Daar valt je mond niet van open, zoals er dinsdag tijdens de première van Gaaikema's 'De ommekeer' wel meer was dat schokte noch verraste.

Dat Den Uyl zo gezellig kon grommen, dat bijsluiters soms onzinnig zijn en dat computers individualisering teweeg brengen, we weten het wel.

Zijn presentatie hielp niet. Gaaikema's grijze pak met roze hemd en foute bloemendas trokken meer aandacht dan zijn hese, monotone stem waarmee hij soms bitter en vaak buiten adem gedichtjes voordroeg. En waarmee hij onzuiver spreekzingend actualiteiten aanstipte. Met grote regelmaat kwamen Big Brother, de Paus en de acceptatie van homofilie voorbij. En daarnaast waren de woordgrapjes weer van de partij. Over Saddam Hoessein: ,,het is duidelijk dat hij met zijn concentratie kampt'.

Maar Gaaikema deed ook pogingen om af en toe snel en pittig te zijn, wat hem soms lukte in bijvoorbeeld een vergelijking over Van Aartsen die de Balkan-problematiek net zo aanpakt als de varkenspest.

En gelukkig liet de cabaretier ook iets persoonlijks zien. In een gedicht over zijn vader hing de zaal aan zijn lippen: ,,...ik weet nog heel bewust / hoe ik voor het eerst mijn vader / schuw op de wang heb gekust. // Hoe ik voor het eerst ervoer / aanraking huid op huid. / En zijn mond, die mijn wang beroerde, / wiste alle weerstand uit...'. Als in een integer gebed, zittend met de ogen gesloten, de handen gespreid en vingertoppen op elkaar, beleefde Gaaikema opnieuw het moment waarop hij en zijn vader op gelijke voet kwamen te staan. Helaas was dit de enige keer waarop hij zijn poëtische gedachten op zichzelf betrok.

De overige twee uren draaiden om anderen in 'de' wereld en 'de' maatschappij en werden daardoor afstandelijke, belerende teksten of juist te vrijblijvende dagdromen. Flarden hiervan waren al rond kerst op tv te zien. Maar het deel na de pauze is nieuw en verwijst naar zijn programma uit 1970: 'Tien Miljoen Geboden', waarin hij de geboden van Mozes aan de maatschappij van toen toetste. In 2000 doet Gaaikema dat als een voorzichtige stand-upper opnieuw om te eindigen met een variant op de stenen tafelen in 'Tien tips voor de toekomst'. Een vriendelijk versje, maar zoals de rest van het programma zal het weinig tongen losmaken.