Weerstand blijft tegen bemoeienis VS

De Amerikaanse president Bill Clinton zocht de Colombianen deze week 'thuis' op om het Plan Colombia uit te leggen. Met zijn losse optreden stal 'Don William' veel harten, maar de tegenstanders blijven het miljoenen kostende antidrugsplan afwijzen.

Devoot zet de oude doña Antonia Sarmiento nog eens een kaarsje bij de krantenfoto van Bill Clinton. Ze heeft hem bijgezet op haar huisaltaar omdat de Amerikaanse leider naast haar woning in de Colombiaanse stad Cartagena een Huis voor Rechtsbijstand heeft geopend.

Clinton bezocht woensdag Colombia met in zijn zak ruim drie miljard gulden aan militaire hulp. Daarmee steunt hij Plan Colombia, een ambitieus actieplan om de drugsteelt te bestrijden. De angst van veel Colombianen dat deze Amerikaanse bemoeienis gaat uitdraaien op een totale oorlog met tienduizenden vluchtelingen maakte het bezoek zeer omstreden.

Maar Clinton kan tevreden zijn. Hij is niet voor iedereen een heilige geworden, maar wel heeft hij de sympathie van de Colombianen weten te winnen. Volgens een enquête is 70 procent van de Colombianen positief over het bezoek.

Niet dat Clinton iets nieuws heeft verteld. Samen met zijn ambtgenoot Andres Pastrana herhaalde hij dat Plan Colombia gericht is op vrede en niet op oorlog, dat het niet gaat om een militaire invasie en dat Colombia geen tweede Vietnam wordt.

Nu hij voor het eerst zijn visie rechtstreeks aan de Colombianen uiteen heeft kunnen zetten, lijken bij het gros van de bevolking twijfels over de Amerikaanse hulp inderdaad te zijn verdwenen. ,,Hij is goed gevallen'', zegt een Colombiaan die de hele dag heeft zitten kijken. ,,We hadden verwacht dat hij zich heel arrogant zou opstellen maar het tegenovergestelde was het geval.''

Clintons boodschap was ingebed in een 'warm-menselijke' show. Geen formele protocollen en oorlogspraat, maar een lange reeks spontane momenten. Met de emotionele omhelzing van de weduwe van een gesneuvelde drugsbestrijder, het geknuffel met een drugshond en het gesol met het dochtertje van drugsverslaafden dat Clinton geen kus wilde geven, charmeerde hij de Colombianen mateloos.

Ook nu 'Don William' al lang weer terug is, wordt er in journaals met nauwelijks ingehouden trots op gewezen dat het 'historische bezoek' geen deel was van een rondreis, maar dat het ging om een retourtje Washington-Bogota. En weer wordt de scène herhaald waarin Clinton refereert aan de literatuur van Gabriel Garcia Marquez. ,,Colombia mag het nieuwe millennium niet ingaan met honderd jaar eenzaamheid. Honderd jaar van samenwerking en voorspoed moeten het worden.'' Colombia smelt daarvoor. ,,Hij was veel poëtischer dan onze eigen president ooit is geweest'', zegt journaliste Martha Garcia.

De uitgesproken tegenstanders van Plan Colombia zijn met het bezoek geen centimeter bijgedraaid. Organisaties die waarschuwen voor een humanitaire ramp als het voorstel wordt uitgevoerd handhaven hun kritiek. ,,Tegenstrijdig blijft de militarisering aan de ene kant en de boodschap van vrede aan de andere'', vindt Jorge Rojas van de mensenrechtenorganisatie Codhes.

Ronduit euforisch is het Colombiaanse bedrijfsleven. ,,Een opluchting voor de Colombianen'', noemt de zakenkrant Portafolio in zijn commentaar de Amerikaanse steun. Speciaal om de Colombiaanse ondernemers warm te krijgen, had Clinton in zijn kielzog de top van het Amerikaanse bedrijfsleven meegesleept naar Cartagena. President-directeuren van onder meer American On Line, Bellsouth en Delta Airlines betuigden en passant hun steun aan het Colombiaanse streven naar open grenzen.

Beduidend minder enthousiast zijn Colombia's buurlanden. Die zijn bang dat het te verwachten geweld overslaat naar hun grondgebied. Op een top van Zuidamerikaanse staatshoofden, die daags na Clintons bezoek in Brazilië werd gehouden, stond de situatie in Colombia bovenaan de agenda. De Venezolaanse president Hugo Chavez, nooit te beroerd voor een steek richting Amerika, noemde de hulp 'buiten alle proporties', en voorspelde een 'Vietnamisering van de Amazone'. Brazilië en Peru spraken hun angst uit voor een regionale oorlog. Beide landen hebben troepen naar de grens gestuurd wegens de verwachte exodus van boeren en rebellen. In de slotverklaring werd steun betuigd aan het Colombiaanse vredesproces maar werd Plan Colombia niet expliciet genoemd.

Opmerkelijk is het enthousiasme waarmee de linkse rebellen van de Revolutionaire Strijdkrachten Farc op Clintons bezoek terugkijken. ,,Onze balans is uitermate positief'', zei woordvoerder Ivan Paris, en bedoelde daarmee het buitensporig geweld op de universiteiten waarbij een politieagent werd vermoord. Ook donderdag nog zijn studentenrellen gemeld. Zelf beantwoordde de Farc het bezoek geheel in eigen stijl met een nieuw offensief waarbij inmiddels meer dan twintig doden zijn gevallen. ,,Spijtig dat er burgers bij zijn gesneuveld'', zei Paris donderdag. ,,Maar dit is nog maar het begin van het verzet dat Colombia tegen dit plan kan verwachten.''