Schaatsers voor WK uitgebreid getest

De Duitse firma Bayer heeft een apparaat ontwikkeld waarmee op eenvoudige wijze de synthetische bloeddoping Epo kan worden opgespoord. De internationale schaatsunie ISU gebruikt het apparaat, de Advia 120, dit weekeinde bij de WK allround.

Tot vannacht één uur Nederlandse tijd kregen de deelnemers de gelegenheid om de hematocriete waarde in het bloed te laten meten. De uitslag is vertrouwelijk. Pas wanneer er een reëel gevaar voor de gezondheid bestaat, kan de ISU besluiten een schaatser de toegang tot het toernooi te ontzeggen. Dat gebeurt in ieder geval wanneer iemand weigert de test te ondergaan.

Het opsporingsmechanisme is bij toeval ontdekt in een ziekenhuis. Laboranten die de bloedwaarde bij leukemiepatiënten onderzochten, kwamen tot de ontdekking dat kunstmatig ingebracht bloed op eenvoudige wijze gefilterd kan worden.

De Advia staat model voor een doorbraak in de bestrijding van het gebruik van groeihormonen in de sport. Epo kon tot voor kort slechts op een omslachtige en tijdrovende wijze worden opgespoord. Bij het kunstmatig toedienen van bloed worden in hoog tempo rode bloedlichaampjes aangemaakt. Dat vergroot het uithoudingsvermogen aanzienlijk.

Bij het bepalen van de hematocriete waarde kon tot dusver hooguit het vermoeden rijzen dat een sporter al dan niet Epo had gebruikt. Het gehalte fluctueert bovendien, al naar gelang de inspanningen waaraan een menselijk lichaam bloot staat. Dat was de reden dat de internationale wielrenunie UCI, de eerste wereldsportbond die daadwerkelijk werk maakte van het opsporen van 'kunstbloed', een door artsen bepaalde bovengrens vaststelde en geen sancties treft wanneer een waarde van meer dan vijftig wordt aangetroffen. Zoals bekend krijgt een renner in dat geval 'slechts' om gezondheidsredenen een startverbod opgelegd.

In de reglementen van de UCI, en trouwens veel andere sportbonden, staat dat het toedienen van Epo strikt verboden is, ook als daarmee de bovengrens van 50 niet wordt overschreden. Wat dat aangaat wordt UCI-voorzitter Verbruggen met de Advia op zijn wenken bediend. Zelfs de geringste dosering kan boven water worden gehaald. Ook is het voortaan onmogelijk de jury om de tuin te leiden door het hematocrietgehalte kunstmatig omlaag te brengen; bijvoorbeeld door kort voor de test veel water te drinken. De Advia is zelfs in staat Epo-resten van enkele maanden her te traceren. De sleutel is het vermogen om jonge rode bloedlichaampjes van oudere te onderscheiden.

De ISU gaat dit weekeinde behoedzaam met het experiment om. Juridisch is het verre van waterdicht. Onder verwijzing naar hun wetgeving kunnen Amerikaanse sporters op ethische gronden het afnemen van bloedtesten zelfs afwijzen. Op straffe van uitsluiting van het WK dienden ook zij zich aan de reglementen van de schaatsunie te conformeren.

De ISU had de bloedproeven in november vorig jaar al willen introduceren. Om praktische redenen bleek dat nog niet haalbaar. De KNSB en haar Noorse zusterorganisatie verrichten sinds dit seizoen intern bloedonderzoek.

De snelle opsporingsmethode van Epo is de tweede overwinning van de wetenschap in de strijd tegen doping in ruim een half jaar. Kort voor de Tour de France werd in een laboratorium in Parijs een methode ontdekt om corticosteroïden te herkennen.