'Haider vind ik verontrustender'

,,De discussie over de hoogte van het bedrag dat moet worden terugbetaald aan de Joodse gemeenschap, zegt mij niet zo heel veel'', zegt Eva Lange (21), lid van de Joodse studentenorganisatie Ijar. ,,Voor mij is het veel verontrustender dat er nu in Oostenrijk weer hetzelfde aan de gang is als ruim 55 jaar geleden, vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Over de dreiging van een extreem-rechtse partij van Jörg Haider in de Oostenrijkse regering wordt door Joodse jongeren in mijn omgeving veel meer gediscussieerd dan over het rapport van de commissie van Kemenade of die 250 miljoen die nu is beloofd aan de Joodse gemeenschap.''

Eva, vierdejaars student, werkt in NasjViel, het Joodse jongerenrestaurant in Amsterdam. In hetzelfde pand huizen ook drie Amsterdamse jongerenverenigingen Ijar, Moos en Sjoeche. Eva heeft even pauze, voor ze naar boven moet waar een Joodse bruiloft gevierd gaat worden. ,,Ik zie het zo: wat er nu gebeurt in Nederland, hoe hoog het bedrag moet worden en de excuses, dat maakt de situatie waarin we hier nu leven niet beter of slechter. Maar Haider in de regering, dat heeft effect op heel Europa. Dat is alsof we niet hebben geleerd van het verleden.''

Aan een tafeltje beneden zitten Ralph Pais en Ilan Kon (allebei 19) te wachten op hun eten. De twee hebben al veel gepraat over de tegoeden en de schuldbekentenis van Kok. Ilan: ,,Waar ik bang voor ben is dat die excuses mensen de mogelijkheid geeft om het hoofdstuk Holocaust te sluiten. Om herdenkingen enzo op een laag pitje te zetten.'' Ilan merkt tot zijn spijt dat niet-Joodse jongeren vaak allang genoeg hebben van de hele Joodse discussie. ,,Als er geld aan de Joodse gemeenschap wordt terugbetaald, moet dat ook zeker voor nog meer voorlichting gebruikt worden'', vindt Ilan. ,,Juist aan jongeren. Niemand mag vergeten wat er toen is gebeurd.''

Zij noch hun ouders hebben de oorlog meegemaakt, maar Ilan en Ralph zien het als hun plicht om de herinnering eraan levend te houden. ,,Ik word er door mijn grootouders nog aan herinnerd. Hele dagelijkse dingen dingen: ik mag van hen geen gestreepte kleding aan, nooit op de deur bonzen'', zegt Ralph. ,,Dat geld waar nu over wordt gesproken, is natuurlijk symbolisch. Niemand weet meer hoeveel de Joodse gemeenschap is kwijtgeraakt en bovendien zijn de overlevenden nu of gestorven of heel oud. Maar mijn grootouders vinden het wel belangrijk: zij vinden dat het naar de Joodse jongeren moet gaan, niet direct naar ons natuurlijk, maar naar de verenigingen.''

Juist hun generatie is heel erg betrokken bij de discussie, denken de eerstejaars studenten. Ralph: ,,Vlak na de oorlog was het voor veel Joodse overlevenden een onbespreekbaar onderwerp. Erover praten deed teveel pijn. Ik denk dat het mede daardoor 55 jaar heeft moeten duren voor alles boven tafel kwam.'' Ilan: ,,Dat we te weten komen hoe het precies ging na de oorlog is belangrijk, maar met die excuses na zoveel jaar wordt het leed niet verzacht.''