Prijs nekt 'eerlijke' koffie

De 'eerlijke' koffie dreigt in Duitsland het grootste slachtoffer te worden van de hevige prijzenslag die de supermarkten momenteel uitvechten met 'gewone' koffie.

De Duitse warenhuizen trachten klanten te trekken door te stunten met de koffieprijs. De toch al duurdere verantwoorde koffie wordt zo uit de markt geprijsd.

Het marktaandeel van de zogeheten Transfair-koffie is gedaald van 1,2 naar 1 procent. Mocht het marktaandeel verder zakken, dan dreigen de supermarkten de koffie met keurmerk uit het schap te halen. De kritische grens ligt bij een marktaandeel van 0,8 procent. De omloopsnelheid van het product wordt bij een kleiner aandeel te laag en de winkelier gaat de schapruimte voor andere producten gebruiken.

Mocht de trend doorzetten dan dreigt niet alleen de 'eerlijke' handelsbeweging in Duitsland een gevoelige slag te worden toegebracht, maar komt ook de voorfinanciering van de volgende koffie-oogst voor de achterliggende boerencoöperaties in de ontwikkelingslanden in gevaar.

Van alle koffie die onder het eerlijk handelskeurmerk wordt aangeboden, is 40 procent bestemd voor de Duitse markt. De Duitse omzet aan eerlijke koffie is aanzienlijk groter dan de Nederlandse. Aangezien het marktaandeel van Max Havelaar-koffie in Nederland niet stijgt, mag aangenomen worden dat de onverkochte Duitse koffie niet in Nederland afgezet kan worden. De rek is er in Europa nog niet geheel uit. Volgens een woordvoerster van Transfair in Keulen gaat het momenteel beter met de verkoop van keurmerkkoffie in Noorwegen, Zweden en Denemarken.

De problemen voor Transfair zijn ontstaan toen de Amerikaanse onderneming Wal-Mart nieuwe warenhuizen in Duitsland opende. De gevestigde winkelketens, zoals Tengelmann, Rewe en Metro, vrezen voor hun marktaandeel. Hardnekkig zoeken ze naar nieuwe klanten. Hun belangrijkste wapen daarbij is de koffie. Vorig jaar is de prijs met 15 procent gedaald tot 5,99 mark voor een pondspak. Dat is de laagste prijs in tien jaar. Het prijsverschil met de koffie onder het eerlijke handelskeurmerk is opgelopen tot vier mark in het nadeel van de laatste. De omzet van de eerlijke koffie daalde in 1998 al met 5 procent tot een waarde van 130 miljoen mark. Daar is vorig jaar nog eens een omzetverlies van 9 procent bijgekomen, zo verwacht Transfair in Keulen.

Transfair is de zusterinstelling van de Nederlandse Stichting Max Havelaar. Beide organisaties ijveren voor het op de markt brengen van producten als bananen, koffie en thee tegen een gegarandeerde prijs. De boeren wordt zo een basisinkomen verschaft. Duitsland, waar de eerlijke koffie in 1993 en de Oké-banaan in 1998 werden geïntroduceerd, geldt als de belangrijkste consumentenmarkt voor eerlijke handelsproducten.

De directeur van Transfair Dieter Overath denkt dat de vrees van de Duitse winkelketens voor Wal-Mart ongegrond is. Wal-Mart heeft tot nu toe pas 90 winkels in Duitsland geopend. Desondanks heeft de winkelketen Plus (van het Tengelmann-concern) besloten zich tot een prijsvechter te ontwikkelen.

Plus heeft al dure producten waaronder eerlijke koffie uit het programma genomen. Transfair is daardoor 3000 verkooppunten kwijtgeraakt.