Europese zorgen om tolerantie

Wat bezielt de Europese Unie om een lidstaat diplomatiek en politiek te willen isoleren? Het antwoord kwam gisteren uit Lissabon. De waarschuwing aan Oostenrijk is vooral een strijd voor het behoud van de Europese idealen. Vóór tolerantie dus en tegen xenofobie en uitsluiting van buitenlanders.

De socialistische premier van Portugal Guterres legde de gemeenschappelijke verklaring van 14 EU-lidstaten uit als een les die de rest van de wereld goed in haar oren moet knopen. Europa is gebouwd op gemeenschappelijke waarden. Als die bedreigd worden, heeft Europa de plicht te reageren, vindt Guterres.

De Oostenrijkers begrijpen de volgens hen overdreven en voorbarige Europese reactie niet. ,,Wij worden afgeschilderd als fascisten, Oostenrijk als het Irak van Europa.''

De Brusselse correspondent van de Weense krant Der Standard kon zijn verontwaardiging over de gang van zaken gisteren niet langer voor zich houden. ,,Is Europa zich eigenlijk wel bewust van de politieke gevolgen van haar verklaring?'', wilde hij weten van de Europese Commissie.

Het dagelijks bestuur van de EU sloot zich aan bij de verklaring van de veertien lidstaten. De Commissie, hoedster van de Europese verdragen, hecht vooralsnog aan de normale werkrelatie met Wenen. 'Brussel' beseft dat het niet alle bruggen mag opblazen. Oostenrijk zou, als het kwaad wil, immers de uitbreiding van de Europese Unie kunnen tegenhouden. Dat willen de lidstaten voorkomen.

De Duitse euro-commissaris Verheugen, verantwoordelijk voor de uitbreiding, verwacht geen Oostenrijks veto tegen de uitbreiding. Dat is volgens hem niet in het belang van Wenen.

Het opmerkelijke initiatief van EU-voorzitter Portugal om namens de lidstaten Oostenrijk op de vingers te tikken, wordt in Brussel vooral op het conto geschreven van België en Frankrijk. Maar hun bekommermis om wat er in Oostenrijk zou kunnen gebeuren, heeft minder te maken met de beledigingen van Haider aan het adres van president Chirac en de 'corrupte' Belgische regering. Parijs en Brussel hebben veeleer een binnenlands politiek probleem.

Het Front National in Frankrijk en het Vlaams Blok in België zouden namelijk wel eens kunnen profiteren van Haiders politieke succes. De paarsgroene coalitie in België is als de dood dat het 'cordon sanitaire' tegen het Vlaams Blok wordt doorbroken. Met het gevaar dat verdere winst bij de komende gemeenteraadsverkiezingen leidt tot de val van ondermeer Antwerpen.

De Europese Commissie ontweek gisteren alle lastige vragen over gesol met de mensenrechten in de lidstaten. Bij het Europees hof in Straatsburg lopen honderden zaken, waarbij inbreuken tegen de rechten van de mens zijn vastgesteld. Italië spant de kroon. En net vanuit Rome presenteerde premier d'Alema zich gisteren als groot voorvechter van Europese waarden.

Hoe oprecht de dreiging met strafmaatregelen ook mag zijn en hoe terecht de zorg over de opkomst van extreemrechts, de lidstaten mogen niet blind zijn voor al het onrecht in hun eigen achtertuin.