Drankruzie bedreigt akkoord met Z-Afrika

Het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Zuid-Afrika is in gevaar. Andermaal vanwege een ruzie over drank. Italië weigert het verdrag te ratificeren omdat de merknaam 'grappa' niet beschermd wordt.

Slechts drie Zuid-Afrikaanse distilleerders brengen een likeur onder die naam op de markt. Hun jaarproductie stelt weinig voor: dertigduizend liter. Maar zolang het land niet erkent dat likeur met die naam alleen uit Italië kan komen, weigert Rome het akkoord waarover vier jaar is gesteggeld, te bekrachtigen en uit te voeren.

Ook Griekenland heeft een eigen drank naar voren geschoven: ouzo. Zuid-Afrika heeft ook een anijsdrank onder die naam, die ze in kleine hoeveelheden en alleen voor de thuismarkt produceert. Maar Athene is niet te vermurwen. Alleen Grieken mogen die merknaam gebruiken.

De EU-landen hadden eigenlijk met ingang van dit jaar een groot deel van hun markten moeten openen voor Zuid-Afrika. Maar een deel van hen doet tot nu toe niets, zo erkende de Europese Commissie gisteren. Zij kon ook niet zeggen of het verdrag sowieso geldig was, nu één ondertekenaar weigert te ratificeren.

Vorig jaar liepen de onderhandelingen herhaaldelijk stuk op port en sherry. Portugal en Spanje stonden erop dat zij het exclusieve recht op die merknamen hielden. Uiteindelijk werd in oktober het verdrag ondertekend. De twee partijen spraken af dat zij over dranken en wijn nader zouden onderhandelen.

Zuid-Afrika toonde zich bereid het gebruik van de namen port en sherry geleidelijk uit te bannen. Maar het weigert het beginsel te erkennen dat bepaalde merknamen exclusief eigendom zijn van een land, zoals de Unie eist.

Een hoge Europees ambtenaar erkende gisteren dat de EU onderschat heeft hoe principieel Zuid-Afrika deze zaak neemt. Exclusieve merknamen zijn slechts een excuus van westerse landen met voorsprong op de wereldmarkt om die voorsprong vast te leggen. Ontwikkelingslanden kunnen daar nooit tegenop, zegt Zuid-Afrika. Het land ziet zichzelf als vaandeldrager.

De Unie erkent dat de Zuid-Afrikaanse drankenhandel amper wat voorstelt, maar ook voor haar telt het principe. De EU heeft intern merknamen beschermd en eist dat ook binnen de Wereldhandelsorganisatie WTO. Nu toegeven zou de Europese onderhandelingspositie ondermijnen.