De billetjes bloot

In het nieuws twee voorbeelden van hoe een multiculturele samenleving gestalte wil krijgen. En hoe grappig daarbij de billetjes bloot gaan. 'Een modern tintje voor een oude traditie', noemt criminoloog Yücel Yesilgöz van het Pompe-instituut het subsidieverzoek van Koerden uit Zevenaar om bloedwraak af te kopen. Alsof je een boerenkiel roze verft en er de blitz mee maakt in de disco. Eén van die kneuterige uitwasjes waarmee de Nederlandse samenleving dankzij extraculturele inbreng verrijkt zou worden. Terwijl het een schrikbarende sprong terug is.

Geschiedenisonderwijs wordt steeds gebrekkiger en minder populair, daarom zullen weinigen weten dat bloedwraak in de middeleeuwen de hele West-Europese politiek beheerste. 'Familietrots en wraakzucht, en hartstochtelijke trouw der volgers zijn hier de volkomen primaire roerselen', schetst Huizinga in zijn Herfsttij der Middeleeuwen. Hij beschrijft hoe aan de meeste jarenlange oorlogen, juist volgens contemporaine bronnen nauwelijks andere motieven ten grondslag lagen dan het vereffenen van de moord op de één of andere hoge pief. Waarop het horige volk als voetbalsupporters avant la lettre elkaar ook maar afslachtte. Onder invloed van christendom -er werd wel eens een priester gesignaleerd bij een begrafenis, die riep dat bloedwraak onchristelijk is- en humanisme, veranderde deze wilde eigenrichting langzaam in wat wij nog steeds hopen de onafhankelijke rechterlijke macht te zijn.

Laten we deze uit Turkije geïmporteerde achterlijkheid even bekijken. Het afkopen van bloedwraak kan inderdaad tot de primitieve rituelen behoren. 'Weergeld' of 'zoen' heette dat vroeger bij ons. Maar het afstaan van geld moet de familie dan wel wat kosten, ze moet als het ware bloeden, en met zo'n subsidie krijgt ze het voor niets, en kan het dus niets betekenen. Alhoewel een ton toch een koopje is voor het vermijden van nog meer moorden. Het jarenlang opsluiten van de moordenaars kost immers veel meer? Een reden om dat geld evenwel nooit te geven is dat dergelijke families elkaar dan wellicht geheel uit zullen moorden. Zodat zulke mores mooi uitsterven, zoals dat hoort in een ontwikkelde samenleving.

Het tweede voorbeeld van middeleeuws denken speelt vandaag in het kort geding dat de pastoor van Millingen aanspant tegen een ziekenhuis-predikante, samen met de familie van een overleden patiënt van het Nijmeegse Radboudziekenhuis. De dominee had de man in zijn laatste uurtje bijgestaan met iets wat op het sacrament der stervenden leek.

Wonderlijk dat de nabestaanden in deze rechtszaak partij zijn, want aan het lot van de overledene kan niets meer veranderd worden. De familie heeft bovendien haar geloofwaardigheid verloren door mevrouw de dominee zonder protest haar gang te laten gaan aan het sterfbed. Een beetje rooms-katholiek weet toch dat een vrouw met haar takken van de sacramenten af moet blijven? Behalve in noodgevallen, als een kind direct bij de geboorte ongedoopt dreigt te overlijden, dan mogen zelfs heidenen een nooddoop toedienen, opdat het onzondige zieltje hopla de hemel inspringt, in plaats van te moeten wijlen in een somber voorportaal, terwijl het lijkje in ongewijde aarde, zonder steentje ter herinnering, vergaat. Maar een nood-oliesel bestaat niet. Het spoedeisende karakter dat een kort geding draagt, zal wel liggen in een verbod om nog meer stervenden een namaak-oliesel te geven. Van de bijbehorende biecht namelijk -die alleen door priesters rechtstreeks naar God doorgesluisd kan worden- hangt af of hun zielen naar de hemel gaan. Middeleeuwse fantasietjes die erkenning zoeken van hedendaagse overheid of rechter. Hopelijk komt de rechtbank vandaag niet bij van het lachen. Of zal zij deze formalistische flauwiteiten verwijzen naar de achterkamertjes van de private gektes en sektes, waar ze thuishoren.