Het powerplay moet wachten tot de finale

Diplomaten in Nice sluiten onder elkaar weddenschappen af. Over de kansen op een akkoord en wanneer de eurotop afgelopen zal zijn. ,,Zet je geld maar op zaterdagmiddag'', probeert een Duits diplomaat bij de Nederlandse ambassadeur. Hij voegt er geheimzinnig aan toe: ,,Ik weet iets wat jij niet weet.''

,,Geruchten, geruchten, geruchten.'' De woordvoerder van de Finse delegatie zegt hoofdschuddend dat we berichten over een geheime deal tussen de Duitsers en de Fransen over de verdeling van de macht in Europa, met een korrel zout moeten nemen. ,,Alles is nog open'', bezweert hij, terwijl hij zich een weg baant door de immense hal waar duizenden journalisten wachten op witte rook.

In hotel Plaza komt op donderdagavond, kort voor middernacht, een opgewekte Wim Kok binnenwandelen. De premier is wel eens minder goedgeluimd begonnen aan een Europese top. Maar vanavond is dan ook alleen nog maar de agenda besproken.

De etentjes zijn op eurotoppen besloten sessies. Ministers van buitenlandse zaken en regeringsleiders eten gescheiden. Kok wikt zijn woorden zorgvuldig. Het was 'un diner amical sur des thèmes difficiles', een vriendelijk samenzijn rond enkele taaie agendapunten, vat Kok de woorden van gastheer Chirac samen.

Maar als RTL4 op vrijdagochtend bij het begin van de vergadering een gevoelige microfoon richt op Kok en zijn Belgische collega Guy Verhofstadt, wordt het woord 'crisis' ingeblikt en valt te horen dat bondskanselier Schröder tijdens het diner uit zijn slof is geschoten.

De premier wil er niet teveel woorden aan vuil maken. ,,Landen die dwarsliggen, moeten een portefeuille meebrengen en zorgen dat er iets in zit'', probeert hij duidelijk te maken hoe in Europa wordt onderhandeld. Jij wilt iets van mij, dan krijg ik iets van jou. ,,Het gaat om woordkeuze en stuurmanskunst'', weet hij uit ervaring.

In de perszaal circuleren de ontwerpteksten van het Verdrag van Nice. Met veel blanco passages. Het gaat er om wat er in blijft staan, aan wordt toegevoegd, of uit geschrapt. Daarover beslissen de Europese leiders.

Sfeer is belangrijk voor het succes van de top, begreep de Nederlandse staatssecretaris Benschop van Europese zaken uit de handboeken. Maar de onderwerpen moeten wel op een goede manier geïntroduceerd worden. De voorzitter mag de zaak niet onnodig onder druk zetten. Het powerplay moet hij voor de finale bewaren.

De Europese Raad is het exclusieve clubje van de minister-president en de minister van buitenlandse zaken. Alleen medewerkers van het raadssecretariaat hebben toegang tot de vergaderzaal. Zij notuleren, niet letterlijk. Om het kwartier brengen zij mondeling verslag uit aan diplomaten van de vijftien lidstaten, die in een ander kamertje bij elkaar zitten.

De diplomaten, Anticis, genoemd naar de Italiaanse diplomaat Paolo Antici die het systeem bedacht, fungeren als intermediair tussen de regeringsleider en de nationale delegaties. Zij faxen hun interpretatie van de debatten naar de vertegenwoordigers van de lidstaten elders in het gebouw. Veel ruis dus op de lijn, waardoor informatie verloren gaat.

De verslagen hebben geen enkele status en dienen te worden vernietigd. Het voordeel is dat niemand zich kan beroepen op notulen die niet bestaan. Wil een delegatie anticiperen op wat in de raad gebeurt, dan kan zij gebruik maken van twee floaters, speciale pasjes die toegang geven tot de rode verboden zone.

De Europese Raad neemt formeel geen besluiten, al wordt dat zo wel geïnterpreteerd. De tekst wordt eindeloos bijgeschaafd door diplomaten.

Het is al bijna donker als president Chirac op vrijdagmiddag voor het eerst in de biechtstoel kruipt. Hij ontvangt de leiders afzonderlijk, om vervolgens de kansen op een akkoord in te schatten. Er circuleren alweer nieuwe ontwerpteksten. Niet de laatste, dat is zeker.