Sobere doop is uit de tijd

'Het bestond alleen maar uit het begieten van de dopeling met water onder het uitspreken van de vastgestelde formule', vertelt de recensent van Centraal Weekblad over het oude doopritueel. Hij signaleert uitdijing: naast de oude doopjurk die overgrootopa anno 1909 droeg wordt de baby in dan wel uit handen gegeven, horen bij de doop soms olie en zout, kruisteken en doopkaars.

De sobere vroegdoop (moeder nog in het kraambed) is op z'n retour. De overdoop daarentegen doet het wel goed. Gedoopt kind wil, eenmaal groot, liefst door onderdompeling gedoopt worden. In Aalsmeer, bakermat van het Evangelisch Werkverband (EW) broeit al maanden een conflict rond een paar hervormden die zich hebben laten (over-)dopen. Aanleiding was de weigering van de behoudende ds. C. Graafland die daarom geen Avondmaal wenste te bedienen. Visitatoren vonden dat één doop genoeg is; bij herhaling kun je geen ouderling meer zijn.

Ds. S. van Deventer, wiens echtgenote zich elders had laten dopen, is het daar niet mee eens, meldt Uitdaging. Zijn voorganger in Aalsmeer, EW-voorzitter ds. H. Eschbach, mag bemiddelen. Of de evangelicale of de kerkelijke stroming wint, is niet duidelijk, maar in de hervormde kerk waar zo'n beetje alles mag, is moeilijk doen over overdoop wel uit de tijd, meent Uitdaging.

Het klinkt hopeloos uit de tijd, maar volgens het rooms-katholieke bijbelmagazine Jota gaf de aartsbisschop van Melbourne vorig jaar de volgende overtuigende verklaring voor het onthouden van het priesterschap aan vrouwen: ,,Je kunt net zo goed een aardappel wijden. Ze hebben allebei gewoon de verkeerde substantie.'' Omdat men van een vrouw ook al geen patatjes kan snijden, rijst de vraag waar ze wel goed voor is.

De zeergeleerde ethica Regina Ammicht-Quinn -summa cum laude gepromoveerd- zou in Augsburg de leerstoel moraaltheologie gaan bezetten, maar daar stak Rome een stokje voor, officieel wegens bedenkingen tegen haar trouw aan de katholieke leer, bericht de Zeitung kritischer Christen Publik-Forum. Anders dan veel collegae die het onderwerp uit angst maar laten rusten, had zij zich uitgesproken over de seksuele ethiek. ,,Kerkelijke normen liggen ver van de menselijke ervaringswereld.'' Publik-Forum weet ondanks de kop 'Vrouwen? Overbodig en ongewenst' niet hard te maken dat het geslacht van mevrouw Ammicht doorslaggevend was bij Rome's veto. Wat wel overtuigt is de cartoon bij het artikel: een bisschop in vol ornaat zegt tegen een bevallige dame vijftig maal 'ja'. Maar als je met je ogen bijna dicht door je wimpers naar de tekening kijkt, zie je dat de ja's zich in het tekstwolkje voegen in een groot patroon: die van het woord 'NEIN!'

Het ooit zo massieve volksdeel der vrijgemaakt gereformeerden heeft ook zo zijn vleugels gekregen. Ter linkerzijde opereerde Bij de Tijd. Niet gehinderd door censuur kon ieder zich acht jaar lang ontworstelen aan het starre, zelfgenoegzame, dogmatische, bureaucratische en weinig vernieuwende karakter van de Vrijgemaakt gereformeerde kerken -de schets is van de initiatiefnemers. Zowel evangelische als breder cultureel georiënteerde stromingen kregen de ruimte. J. Klapwijk ziet binnen zijn kerkgenootschap een doorbreking van het isolement, een ware omwenteling. J. Hoogland vergelijkt Bij de Tijd met het slechten van de Berlijnse Muur. De verrassing van het vrije woord ging er af. Bij de Tijd raakt uit de tijd en houdt daarom op te bestaan, ten onder gegaan aan het eigen succes.

Wat in de situatieschets van de Vrijgemaakten opvalt, zijn verwijzingen naar de revolutie in het voormalige Oostblok. Maar alsof ze het erom doen: ze vermijden het begrip 'stille revolutie'. Dat begrip is sinds jaren gereserveerd voor de ontwikkeling van die andere Gereformeerde kerken, de 'synodalen'. En daar gruwt elke rechtgeaarde Vrijgemaakte van.