Grootste bos in Randstad

Het Bentwoud ontstijgt eindelijk de tekentafel. De komende drie maanden wordt de eerste vijftig hectare aangeplant van het bos dat op den duur het grootste van de Randstad moet worden.

Het Bentwoud, dat ten oosten van Zoetermeer tussen Benthuizen en Boskoop wordt aangelegd, wordt duizend hectare groot; later wordt besloten of daar nog 300 hectare bij komt. Het bos heeft dan een oppervlakte zoals het Delerwoud op de Veluwe.

Het idee voor de aanleg van een groot loofbos voor de inwoners van de Randstad ontstond eind jaren tachtig bij de provincie Zuid-Holland. Onderzoek leerde dat vrijwel alle mensen in de Randstad ontevreden zijn met het aanbod natuur in hun omgeving. Vooral bomen en stilte zijn in trek. Wie daarvan wil genieten, is aangewezen op verder gelegen natuurgebieden zoals de Veluwe.

Het Bentwoud krijgt zowel een recreatieve als een natuurlijke functie, vertelt projectleider Ingeborg Snelleman van de Dienst landelijk gebied van het ministerie van landbouw. ,,Daarnaast functioneert het als een buffer tegen de oprukkende verstedelijking naar het Groene Hart. De recreatieve voorzieningen: het bezoekerscentrum, bosspeeltuin, manege, horeca en kano- en fietsverhuur komen in de buitenste zone. Die gaat over in een natuurlijker bostype met houtproductie en natuur. Het hart wordt gevormd door een natuurlijk bos van 400 hectare, waarin het bos zijn gang kan gaan en waarin op den duur ook plaats is voor grote grazende dieren als Galloways en heckrunderen. Ook dit deel blijft over onverharde natuurpaden toegankelijk.''

Bij het ontwerp van het bos stond de vraag centraal hoe een bos op deze plaats er van nature uit zou hebben gezien. Snelleman: ,,Aan het begin van de jaartelling was het een veengebied. Vanaf de elfde eeuw is het ontgonnen. Daardoor ontstonden veenplassen, die later zijn drooggelegd. De kleigrond is zeer geschikt voor de ontwikkeling van een rijk bossysteem. De meeste bossen in Nederland staan op slechtere, zoals zandgronden.''

Gekozen is voor een bostype met onder meer soorten als es, iep, eik, beuk, wilg, linde, kers en esdoorn. Het meer natuurlijke deel, waar ook de bodemvochtigheid toeneemt, wordt een afwisselend boslandschap: een mozaïek van open stukken en dichte begroeiingen. Buiten de natuurkern worden de bomen in slingerende rijen aangeplant; binnen de kern komen de zaailingen in cellen met aan de rand doornstruiken die de jonge boompjes onder meer beschermen tegen vraat. Het plantmateriaal, dat wordt geleverd door Staatsbosbeheer, is zoveel mogelijk van autochtone herkomst.

Goede bosgrond is ook goede landbouwgrond -daarom riepen de plannen de nodige weerstand op bij de agrariërs. De verwerving van de grond is op vrijwillige basis en verloopt langzaam. In het Bentwoud is zo'n honderd hectare aangekocht, verspreid over het gehele gebied. Landbouwers hebben nog een stevige vinger in de pap bij de uitvoering van het plan. Zo moeten de distels in de aanplant worden verwijderd (om te voorkomen dat ze overwaaien naar landbouwgrond), mogen geen meidoorns worden aangeplant vanwege het bacterievuur en mag het waterpeil pas worden aangepast wanneer dat geen invloed op de landbouw heeft.

Natuurlijk bos kenmerkt zich onder meer door verscheidenheid aan soorten en een gevarieerde leeftijdsopbouw. Snelleman: ,,Verschil in leeftijd ontstaat deels door de tijdstippen van aanplant. Ook kun je delen met snel groeiende populieren beplanten en deze na pakweg 40 jaar vervangen door andere soorten.''

Bentwoud wordt geen geïsoleerde groene vlek op de kaart van Zuid-Holland, maar sluit aan bij andere projecten voor natuurontwikkeling, zoals de Groenblauwe Slinger. Snelleman: ,,Het woud wordt alleen een stuk levende natuur als het voor mens en dier bereikbaar is. Er komen drie belangrijke ecologische verbindingszones die zo'n 900 hectare beslaan. Een loopt in zuidelijke richting langs de Rotte en de Rottemeren naar Rotterdam, de ander in westelijke naar Vlietlanden (met een ecotunnel onder de A4) en de bossen rond Wassenaar. De derde ligt tussen het Bentwoud en de Goudse regio; deze zone legt een ecologische relatie tussen het Bentwoud en de bos- en moerasgebieden van de Krimpenerwaard.''