Frustraties nemen toe over traag Sow-proces

Tegen het decor van de Lunterse bossen vergadert dezer dagen de triosynode, het gezamenlijke bestuursorgaan van de Nederlandse hervormde kerk, de gereformeerde kerken in Nederland en de evangelisch-lutherse kerk in het koninkrijk der Nederlanden. Deze vergadering probeert het samengaan van die kerken weer op gang te krijgen. Over de crisissfeer die door het stagneren daarvan is ontstaan, waren de aanwezigen het wel eens. Over de oplossingen niet. De frustratie over het uitblijven van een fusie groeit.

Eerder deze week berichtte deze krant over Op Goed Gerucht, een groep jonge predikanten die hun ontstaan deels 'danken' aan vertragingen in het Samen-op-wegproces. Hun irritatie gold de 'naamsynode', een vergadering waarin pijnlijk bleek dat er ondanks langdurig steggelen niet een naam voor de nieuw te vormen kerk gekozen kon worden. Het rapport 'Hoe nu verder met samen op weg?', dat gisteren de triosynode van de drie kerken bezighield, is ook een vrucht van die bijeenkomst. Met bewonderenswaardige eerlijkheid legt het de vinger op de zere plek: 'De lange duur dooft het élan, het vergroot de kloof tussen kerkleiding en gemeenten, bevordert dat gemeenten hun eigen weg gaan en ondermijnt het vertrouwen.'

Genoeg redenen om met kracht op te treden. Het voorstel om het zoeken van een naam maar op de lange baan te schuiven, en eerst orde op zaken te stellen, vond breed instemming. Dat gold niet voor het voornemen in het huidige tempo door te gaan richting fusering.

Vooral binnen de hervormde kerk kan men maar niet op één lijn komen. De rechterflank van die kerk (vooral de gereformeerde bond) ziet erg weinig tot niets in een fusie, en aan hun bezwaren probeert men keer op keer tegemoet te komen. Moet het een vereniging worden, of toch liever de wat lossere federatie, of een mengvorm daarvan? Kan er op het 'tussenniveau' niet iets worden bedacht om de bond meer speelruimte te bieden, een raad, of een bijzondere classis?

Voortdurend moeten de andere partners stappen zetten om het proces van samengaan niet vast te laten lopen en krijgen zij verwijten over gebrek aan rechtzinnigheid op de koop toe.

Op de eerste gezamenlijke synodevergadering in 1973 bestond de hoop in 1985 (100 jaar na de Afscheiding) of 1986 (100 jaar na de Doleantie) te kunnen fuseren. ,,Nu durven we zelfs niet meer aan Sint Juttemis te denken', aldus de Vlissingse ds. A. de Nooij.

Samen op weg, dat kerkelijke eenwording beoogt, dreigt steeds meer een splijtzwam te worden. Ook een voorstel om in een 'groeimodel, zonder dwang' verder te gaan, stuitte op verzet.

Wat eerst een reële, maar anonieme dreiging was, kreeg gisteren voor het eerst een naam: drie kerken in de classis Harderwijk, waaronder Elspeet en Doornspijk 'haken af', meldde de Veluwse ouderling H. Reurink, en voegde er dreigend aan toe dat het wel om 'tweemaal 2500 kerkgangers per zondag' ging. Ook elders bestaat de neiging om Samen op weg voor gezien te houden. Volgens diaken J. Eits uit het Utrechtse Maartensdijk, vertegenwoordiger van het zeer orthodoxe Gekrookte Riet, is een scheiding onafwendbaar. Wat hij tot de onafwendbare fusie wil, is respect, als twee geliefden die na jaren uiteen gaan en afspreken fatsoenlijk met elkaar om te gaan en niet te schelden, tot een van hen elders onderdak gevonden heeft.

De hervormde ds. U. Tjallingii uit Stiens beet terug, dat het respect wel wederzijds moest zijn. Ook zijn Haagse ambtsbroeder J.C. Buurmeester was het zat. 'De hervormden zadelen ons, gereformeerden, op met hun probleem.'

Soms in bewogen woorden, dan weer routineus maakten vele afgevaardigden van hun spreektijd gebruik om zetten te herhalen. Een dominee knutselde onderhand al wat aan een uitdraai van zijn preek voor zondag.

Een spreker verwees naar Psalm 133, waarin broeders en zusters van harte samenwonen. Gisteren schoof men de trouwdatum echter weer vooruit en discussieerde verder over de huwelijkse voorwaarden. Het doet denken aan het eigentijds relatie-getob over ieders 'eigenheid', waarin men er maar niet uitkomt hoe te LAT-ten.