Ds. Hans Visser: Kick niet op strafrecht, beoefen compassie

,,Gevangenissen verpesten mensen. Het strafrecht repareert niet, maar vernietigt. Na de tragische ramp in Volendam is mij opgevallen hoezeer onze samenleving kickt op de cultuur van het strafrecht. De mens is creatief genoeg om middelen te bedenken die het menselijk gedrag positief kunnen beïnvloeden en kunnen corrigeren. Therapieën zijn beter dan straf.''

Dat heeft ds. Hans Visser, dominee van de Pauluskerk te Rotterdam, gisteren in Utrecht naar voren gebracht tijdens een lezing voor de Raad van Kerken in Nederland. Met het thema 'De stad: gewelddadig of geweldig?' gaf Visser de aanzet tot het programma 'Geweld niet gewild. Kerken voor veiligheid en vrede' van de Raad van kerken. De raad sluit zich daarmee aan bij het internationale 'decennium tegen geweld', een initiatief van de Wereldraad van kerken. Op 4 februari is de wereldwijde opening van het jaar in Berlijn, met de Oost-Timorese Nobelprijswinnar Ramos-Horta.

Ds. Visser heeft met zijn jarenlange ervaringen in de Pauluskerk en in de zelfkant van de samenleving heel wat illusies verloren. Jaren geleden heeft hij nog eens meegelopen met een van de eerste stille tochten tegen zinloos geweld -op verzoek van een junk wiens vriend was neergestoken. Korte tijd later stak de initiatiefnemer van die stille tocht zelf iemand neer en verdween in de gevangenis. Sindsdien loopt Visser niet meer mee, maar peinst hij nog wel over het verschijnsel stad, het verschijnsel geweld.

Compassie en solidariteit, verzoening, bemiddeling en gesprek moeten het geweld in de samenleving helpen deëscaleren, stelt Visser. Het strafrecht, wraak, vergelding zijn daarbij van minder nut, denkt hij -,,We hebben niet het recht''.

Visser ziet de straat, de 'publieke ruimte' van de stad steeds minder functioneren als de plek van communicatie en uitwisseling. Mensen trekken zich terug in hun privé-ruimte, horen via de media wel wat er gebeurt, hebben de straat niet meer nodig en ze zijn er bang voor.

Hij riep de mensen in de stad op zich niet terug te trekken in hun eigen veilige huiskamers. ,,We moeten blijven geloven in het menselijk vermogen om vanuit de openbare ruimte subculturele netwerken te ontwikkelen die het leven overzichtelijk maken. Mensen moeten elkaar ontmoeten en leren verdragen.''

Ds. Visser pleitte voor sociale gemeenschappen in buurten van steden. ,,Sociale gemeenschappen kunnen in buurten van steden hun eigen urban meaning tot ontwikkeling brengen in clubgemeenschappen, in kerken en omgevingen. Sociale bewegingen kunnen bijdragen aan het ontstaan van solidariteitsnetwerken die het mogelijk maken om in een wereld waarin velen zijn uitgesloten van deelneming aan de globale economie; zij kunnen helpen overlevingskansen te scheppen voor illegalen, afgewezen asielzoekers, arme werkelozen, drugsgebruikers, outcasts.'' Vanuit deze netwerken moeten protesten georganiseerd worden richting politieke partijen, nationale staten en ondernemingen, zo droomde de Rotterdamse predikant verder.

Een zieke samenleving met te veel bureaucratie en scherpe tweedelingen kan het geweld in de hand werken, meent ds. Visser. ,,Wie niets heeft kan roven en stelen. Wie niet mag meedoen aan de globale economie kan bommen plaatsen. Mensen kunnen anti-identiteiten ontwikkelen en veel ruïneren.''

Visser: ,,Ik heb illegalen die zich onmogelijk gedroegen uitgescholden en een borderliner die de zaak terroriseerde een pak slaag verkocht. Het helpt geen zier. Je moet leren erkennen dat je vijand recht heeft op bestaan en leven, het recht om zichzelf te zijn met zijn kwetsuren. Het uitbannen van geweld betekent dat ieder mens menselijk behandeld dient te worden. De schroothopen in de wereld, waarop nu nog mensen als oude benzinevaten worden gedumpt, dienen te worden opgeruimd.''