Het wenselijke en het haalbare

Politiek is vaak de keuze tussen twee kwaden. De kunst is om die beslissing te nemen, waar de minste nadelen aanzitten. Vaak is het wenselijke vijand van het haalbare.

Het kabinet en de Kamer hebben de voorkeur gegeven aan het haalbare en het wenselijke als 'onmogelijk te realiseren' terzijde gelegd. In het nieuwe belastingstelsel wordt vermogen belast, uitgaande van een fictief vast rendement van vier procent.

Dat heeft onrechtvaardigheden tot gevolg, staatssecretaris Vermeend van financiën heeft het toegegeven. De stichting Beleggers voor belasting berekende dat - zou de rendementsheffing zijn geheven sinds 1983 - een belegger 33 000 gulden belasting had moeten betalen over een vermogen dat in die tijd zou zijn gegroeid van 50 000 tot ruim 640 000 gulden. Het is waar, een vermogensrendementsheffing die van een dergelijk laag fictief rendement uitgaat, zal de rijken rijker maken en de burger met uitsluitend een arbeidsinkomen als een deerniswekkend individu achterlaten.

Vermeend brengt daartegen in dat dit bezwaar ruimschoots wordt goedgemaakt door de voordelen van zijn oplossing. Zij is eenvoudig en brengt meer vermogen onder de heffing. Het grote feest van de fiscale constructies is afgelopen. Bovendien, aldus Vermeend, een echte heffing op rendement is onuitvoerbaar.

Het grote probleem is dat niemand in staat is Vermeends visie overtuigend te weerleggen. Degene die uitgaat van de stelling dat de politiek het haalbare dient voor te laten gaan op het ideale, wordt echter door de politiek ook slecht bediend. Als puntje bij paaltje komt, is immers toch het belangrijkste argument dat de twee grote tegenpolen, VVD en PvdA, vorig jaar in de formatie nu eenmaal tot dit compromis gekomen zijn. Principe en tarieven werden in de zomer van '98 vastgelegd en dat is het dan.

Dat de PvdA nu na vijf jaar een evaluatie wil en eventueel bereid is verder te gaan is wel erg mager. Van het debat vorige week over het nieuwe fiscaal stelsel mocht verwacht worden dat de grote partijen die Vermeend volgen daarover beter verantwoording aflegden. In plaats daarvan werd het debat een oeverloze discussie over details. Meer openbare twijfel, bijvoorbeeld van de fractievoorzitters, zou de Kamer hebben gesierd.