Geld geeft cultuur smoel in Europa

Dat de Nederlandse cultuurwereld zich massaal op de nationale subsidiegever stortte, komt ook omdat het Europese cultuurbudget zo laag uitviel. Staatssecretaris Van der Ploeg kan de Nederlandse cultuur in Europa zichtbaar maken door de gevraagde 35 miljoen te leveren.

Nederland heeft in Europa een zuinige reputatie als het gaat om cultuur. Bij de onderhandelingen over het budget van het Europese kaderprogramma Cultuur 2000 heeft de Nederlandse regering tot op het laatste moment geweigerd tegemoet te komen aan begrotingsvoorstellen van het Europees Parlement.

Via Cultuur 2000 kunnen Europese culturele netwerken subsidies aanvragen. Het Europees Parlement vroeg een bedrag van 250 miljoen euro vanwege het grote aantal kwalitatief hoge aanvragen. Ondanks de aanzienlijke verhoging die het Europees Parlement eiste, heeft de Raad van Ministers tegen een verhoging van het cultuurbudget gestemd.

Door toedoen van de halsstarrige opstelling van de Nederlandse regering kan een bedrag van slechts 167 miljoen euro verdeeld worden. De Nederlandse regering vond dat de nationale afdracht aan de Europese Unie te hoog was. De Nederlandse ministers werd opgedragen te stemmen tegen alle verhogingen in het Europese uitgavenpatroon, zo ook tegen de uitgaven voor de cultuursector.

Staatssecretaris Van der Ploeg zette daarmee in feite het voortbestaan van het Europese cultuurprogramma op het spel. Deze ik-wil-mijn-geld-terug benadering van de paarse regering staat lijnrecht tegenover de onderlinge solidariteit waar de Europese lidstaten zich toe verplicht hebben.

Steeds meer Nederlandse culturele instellingen maken deel uit van een cultureel netwerk in Europa. De Nederlandse cultuursector ziet het belang van samenwerking in Europa en de versterking die het biedt aan culturele diversiteit. Deze instelling staat aan de basis van de Europese gedachte. De kracht van Europa is eenheid in verscheidenheid. Europese projecten blijken een enorme impuls te kunnen geven aan culturele uitingen in eigen land. Daar ligt precies de kracht van de Europese gedachte.

Respect voor de verschillende culturen, talen en gewoonten is een van de beginselen van de Europese Unie. Het cultuurbeleid van de EU richt zich op de ontplooiing van de diverse culturen. Via de Europese programma's kunnen kennismaken met de andere culturen van de Europese Unie. Verschillen met de eigen cultuur worden duidelijk en daardoor vaak meer geaccepteerd. Gemeenschappelijke culturele elementen onderstrepen de Europese saamhorigheid.

Kennis van en respect voor de culturele verscheidenheid is verrijkend en een voorwaarde voor samenwerking op Europees niveau. Het Europese cultuurbeleid, waaronder programma's op het gebied van onderwijs, media, jeugd en sport vallen, speelt een grote rol in het overbrengen van sociale en culturele waarden.

Projecten die door de Europese Unie worden ondersteund zijn gericht op een groot publiek belang: respect voor de niet-economische, maar humane dimensie van leven en samenleven. Dat vraagt respect voor de eigen culturele, religieuze en taalkundige waarden in de diverse lidstaten. Daarom zet Europa zich in voor het stimuleren van contacten tussen culturele instellingen, jongeren, de bescherming van (minderheids)talen, de ontwikkelingen in de audiovisuele sector en de bescherming van minderjarigen.

In Nederland is het Europese cultuurbeleid achtereenvolgens ondermijnd door diverse budgettaire belemmeringen: eerst met Cultuur 2000, vervolgens met het programma Jeugd voor Europa en onlangs weer met het nieuwe Europese programma Media+.

Cultuur in Europa moet niet alleen door de Europese Unie zelf ondersteund worden, maar ook vanuit de nationale lidstaten verdient het ruimhartige ondersteuning. Staatssecretaris Van der Ploeg heeft de nationale dimensie ondersteund in zijn optredens in de Europese Raad van Ministers en in de Tweede Kamer. Vooral waar het gaat om de cultuurindustrie en de werkgelegenheid in deze sector stimuleert hij activiteiten op nationaal niveau. Van der Ploeg pleit, evenals zijn voorganger Nuis, voor investeringen in de kwaliteit van het eigen culturele product en in een goed internationaal cultuurbeleid.

Nederland heeft door zijn verzet tegen de budgetverhoging bij het Europese cultuurprogramma Cultuur 2000 een belangrijke kans laten liggen om in het internationale cultuurbeleid te investeren ten gunste van nationaal beleid. Nu de subsidies van het ministerie van cultuur moeten worden verdeeld, blijkt dat de staatssecretaris in zijn eigen vingers heeft gesneden.

Doordat de Europese cultuursubsidies laag zijn uitgevallen, stortte de Nederlandse culturele wereld zich en masse op de nationale mogelijkheden. De claim van de Raad voor Cultuur voor een extra subsidie van 35 miljoen voor instellingen die met het huidige budget niet kunnen worden gesubsidieerd, is meer dan terecht. Alleen met een ruimhartig budget wordt uitstraling gegeven aan de kracht en de zichtbaarheid van de Nederlandse cultuur in een verenigd Europa.