'Plan uitkeringsfabriek is al 100 jaar oud'

Het is niet terecht dat werkgevers angstig zijn dat door het samenvoegen van de uitvoeringsorganisaties (Gak, SFB, Guo, Cadans) een oncontroleerbaar, groot bureaucratisch moloch ontstaat.

Dat zei staatssecretaris Hoogervorst van sociale zaken gisteren bij de presentatie van het nieuwste plan voor een ander stelsel van sociale zekerheid.

Volgens Hoogervorst is in het huidige stelsel het Gak al zo groot, dat een nieuwe uitkeringsorganisatie ,,niet eens zoveel groter'' zal worden. Uit onderzoek is bovendien gebleken dat juist een grote uitkeringsfabriek het efficiëntst zal werken. Het blijkt nu al dat het Gak als grootste uitkeringsinstantie met ruim 1 miljoen uitkeringen het meest doelmatig opereert. De staatssecretaris schat dat de nieuwe uitkeringsfabriek ongeveer 18000 werknemers gaat herbergen. Dat de uitkeringen straks door een overheidsinstantie worden uitgekeerd, betekent volgens Hoogervorst ook niet per definitie dat het direct een inefficiënte organisatie zal zijn.

Hoogervorst en minister De Vries lieten gisteren ook weten dat hun voorstel om niet het hele stelsel te privatiseren geen ,,typisch paars compromis is'', waarbij enerzijds de PvdA een overheidsapparaat krijgt en de VVD marktwerking. Hoogervorst: ,,We kwamen gewoon tot de conclusie dat deze combinatie het meest stabiele stelsel oplevert. Het beschermen van de rechten van uitkeringsgerechtigden is een overheidstaak en moet daar ook blijven. Maar de reïntegratie van WAO'ers en werklozen kan volledig aan de markt worden overgelaten.''

Het plan zoals dat nu naar de Tweede Kamer is gestuurd, is overigens al een eeuw oud, meldde de bewindsman. In 1899 heeft de liberaal Lely ook voorgesteld om een rijksverzekeringsbank op te richten die de toen in te stellen ongevallenuitkeringen zou gaan verstrekken. En in een motie van ARP'er Kuyper werd voorgesteld om afspraken over werkgelegenheid aan sociale partners over te laten, met uitzondering van het beoordelen of iemand recht heeft op een uitkering. Hoogervorst: ,,Dit plan is een uitvoering van de ideeën van Lely en Kuyper.''

Het nieuwe stelsel kon gisteren officieel worden gepresenteerd omdat de bewindslieden vorige week eindelijk het conflict bijlegden met de sociale partners. Die kregen in eerdere voorstellen nauwelijks meer iets te zeggen, over wat zij hún verzekeringen noemden. Kritiek hebben ze nog steeds op de nieuwe overheidsmoloch die ontstaat. Maar volgens Hoogervorst staat het werkgevers altijd vrij om uit het stelsel te stappen, als ze het niet goed vinden gaan. Ze kunnen immers bij particuliere verzekeraars de verzorging van de WAO-uitkeringen laten regelen.