Ook in Denemarken groeit uiterst rechts

Het gebeurt niet alleen in Oostenrijk. De extreem-rechtse Dansk Folkeparti (Deense Volkspartij) kwam bij de laatste verkiezingen in 1998 uit het niets opzetten en veroverde direct dertien parlementszetels. Recente opiniepeilingen wijzen uit dat de partij nu het dubbele aantal zou behalen en daarmee de derde partij van Denemarken zou worden.

De Deense Volkspartij hamert op drie hoofdpunten: geen multiculturele samenleving, betere bejaardenzorg en geen samenwerking met de Europese Unie. Voorzitter Pia Kjaersgaard brengt een duidelijke boodschap in simpele taal. ,,Kjaersgaard is geen wereldvreemde politica. Ze weet behendig haar huisvrouwenimago uit te buiten. Ze wil terug naar het Denemarken zoals het ooit was, 'netjes, verzorgd, overzichtelijk en met één geloof, het christendom'', zegt Jens Iversen (42), reisbureaumedewerker. Overzichtelijk is het moderne Denemarken al lang niet meer en volgens Kjaersgaard is dat de schuld van de buitenlanders.

,,Denemarken als het nieuwe Oostenrijk, daar geloof ik niet in'', vervolgt Iversen. ,,De ideeën van Pia Kjaersgaard liggen dichtbij die van Haider, maar Kjaersgaard is geen nazi. Denemarken was in de Tweede Wereldoorlog bezet door de nazi's. Kjaersgaard doet er alles aan om niet met nazi's geassocieerd te worden.''

Op de Deense bevolking van ruim vijf miljoen, zijn er 256 00 buitenlanders. Een derde van hen is afkomstig uit een Europees land. De grootste groep zijn de Turken (38 000). Ook al zijn er weinig buitenlanders in vergelijking met andere Europese landen, toch maken de Denen zich er buitengewoon druk over. Binnen de EU nemen de Denen al een uitzonderingspositie in. Zij hebben bijvoorbeeld strengere regels voor gezinshereniging. Terwijl de EU de regels gaat versoepelen, wil de Deense minister van binnenlandse zaken juist verdere verscherping.

In het najaar van 1999 braken er rellen uit in Kopenhagen waarbij buitenlandse jongeren en Deense 'autonomen' vernielingen aanrichten. De aanleiding was de uitzetting van een in Denemarken geboren Turk. Deze jongeman moest na het uitzitten van zijn straf Denemarken verlaten. Na dit vonnis vroeg een record aantal buitenlanders (14 000) de Deense nationaliteit aan. Nu gaan er politieke stemmen op om de regels omtrent gezinshereniging ook voor mensen met de Deense nationaliteit strenger te maken. Kjaersgaard wil overigens niet alleen criminelen uitzetten, zij wil ook hun ouders en grootouders uitwijzen.

Reisbureaumedewerker Iversen: ,,Denemarken heeft altijd een homogene bevolking gehad en door de enigszins afgelegen geografische ligging, hebben de Denen nooit in dezelfde mate als Nederlanders contact gehad met andere culturen. Voor veel Denen is Denemarken het beste land ter wereld en dat moet zo blijven.''

Henrik Schultze (54) is arts: ,,Ik zie absoluut geen heil in een multiculturele samenleving. Het idee van zo'n gemengde samenleving past gewoon niet bij de menselijke natuur. Zeker als er godsdienst bij is betrokken, dan gaat het mis. Overal ter wereld kun je zien dat christenen en moslims elkaar te lijf gaan. Kijk naar Indonesië. Ik moet er niet aan denken dat we hier Amerikaanse toestanden krijgen, met getto's waar het onveilig is voor de Denen. Daarom stem ik straks op Pia Kjaersgaard.''

Een 34-jarige man uit Koeweit ('noem me maar Ahmed'), werkt in een verpakkingsbedrijf. Hij heeft na zeven jaar geen Deense vrienden en geen enkele relatie met de buren. ,,Als ik hallo zeg, draaien ze hun hoofd om. Maar echt vervelend worden de Denen alleen als ze dronken zijn. Dan gaan ze op ons schelden.''

Door de sterk gestegen populariteit van de partij van Pia Kjaersgaard, kwamen de overige politieke partijen de afgelopen weken halsoverkop met nieuwe immigratievoorstellen. De Conservatieve Volkspartij opperde het idee om alleen bepaalde mensen toestemming te geven voor gezinshereniging. De liberalen kwamen met een voorstel waarin buitenlanders pas recht krijgen op sociale uitkeringen na een verblijf van zeven jaar. Beide voorstellen vielen niet in goede aarde.

Zelfs uit eigen gelederen kwam kritiek. Peter Christensen, de voorzitter van de jonge liberalen, bleek om een onverwachtse reden tegen dit voorstel te zijn. Christensen woont namelijk in Zuid-Jutland, waar veel Nederlandse boeren wonen. Hij verklaarde dat hij het vervelend zou vinden als zo'n nieuwe regeling ook de Nederlanders zou treffen.

Kjaersgaard is blij met de ontwikkelingen in Oostenrijk, omdat haar positie erdoor zal versterken.