Bij 'Langs de lijn' mag de muziek 'n tikje wild zijn

'Gute Nacht, Freunde, es ist Zeit für mich zu gehen...' Wie aanstaande zondag Radio 1 aanzet voor 'Met het oog op morgen' en 'Langs de Lijn' kan voor de laatste keer luisteren naar muziek die Hanneke Derboven (63) heeft uitgezocht. Na bijna vijfentwintig jaar de platenkeus in deze programma's te hebben bepaald, gaat de 'muzieksamenstelster' met de vut.

,,Mijn dochters zeiden: Mam, een interview, dat is toch leuk!'', lacht Derboven. ,,Maar ik ben nog nooit geïnterviewd, ik vind het hartstikke eng.'' Derboven hoeft niet zo nodig in de schijnwerpers te staan. Op de afscheidsreceptie die binnenkort voor haar gegeven wordt, wil ze dan ook geen toespraken. Al die onzin van 'Hanneke, je hebt het zo goed gedaan' is niet aan haar besteed.

Die bescheidenheid van haar is er de oorzaak van dat iedereen meteen 'Herman van der Velden!' roept op de vraag wie de platen draait bij 'Langs de Lijn' en 'Het oog'. Dat klopt op zich, maar Van der Velden doet dit werk samen met Derboven.

,,Herman is een heel uitbundig ventje'', verklaart Derboven het verschil in naamsbekendheid. ,,Hij houdt er veel meer van om in de aandacht te staan dan ik. Dat ik niet bekend ben, kan me niks schelen.''

Haar radiocollega's weten echter altijd feilloos te vertellen wie er de vorige dag de platen uitzocht, Herman of Hanneke. ,,Echt, ze hebben het altijd goed! Ik heb geen idee hoe dat kan. Naar mijn idee hebben Herman en ik niet zo'n verschillende smaak. Misschien dat vrouwen wat meer letten op de tekst, op de emotie, en dat mannen wat stevigers prefereren. Ik hou bijvoorbeeld ontzettend van een Amerikaanse zanger, Michael Franks, die heeft ontzettend mooie liedjes. Maar alle mannen hier vinden hem maar een zijige figuur. Dus misschien dat Herman net wat steviger muziek draait.''

Al zolang als ze werkt is Derboven 'muzieksamenstelster', zoals haar functie officieel heet, bij de omroep. Moet je tegenwoordig minstens conservatorium hebben voor deze baan, Derboven rolde er nog op ouderwetse wijze in. Ze komt uit een muzikaal gezin. Haar vader, jazzmuzikant Herre Jager, leidde vroeger het radio-orkest van de Avro en stelde tevens de muziek samen van het NOS-programma 'Komt u maar', een programma met Nederlandse actualiteiten. Toen Jager in 1967 eens ziek was, mocht zijn dochter het overnemen. Dat ging goed, en zo rolde ze het vak in.

Voor talloze omroepen, voor radio en tv, zocht Derboven op freelance-basis de platen uit. Voor radioprogramma's, maar ook voor tv-documentaires en het jaaroverzicht van het NOS-journaal. Toen de NOS in 1976 begon met 'Langs de lijn' en 'Met het oog op morgen', werd Derboven al snel binnengehaald. Niet veel later zei ze al haar andere klussen vaarwel, om zich volledig op deze twee programma's te storten. Ze is er nooit meer weggegaan.

Veel is er in al die jaren niet veranderd, vindt ze. Tenminste, niet bij haar programma's. Die vormen een oase in een radiolandschap waar de zakelijkheid en de terreur van de luistercijfers steeds meer oprukken. ,,Bij andere zenders krijgen de dj's een doos met platen waarvan de zendercoördinator de inhoud bepaalt, met veel top-40 erin. Die dj's mogen hoogstens één plaatje per uur naar eigen keus draaien.''

,,Misschien vinden die jonge dj's dat ook wel prettig'', oppert ze. Hoewel, ze kan het zich nauwelijks voorstellen. ,,Als dat bij ons ook zo was geweest, was ik misschien wel opgestapt. In ieder geval zou ik er heel veel moeite mee hebben gehad. Het leuke van mijn werk vind ik juist om thuis mijn platenkasten door te lopen, op zoek naar wat ik deze keer ga draaien. Dan kom je van alles tegen waarvan je denkt: o ja, dat is leuk, of: hé, die heb ik al lang niet meer gedraaid... Daardoor word je enthousiast. Maar ik besef dat ik bevoorrecht ben met die vrije platenkeus.''

Vrij binnen de formules van de programma's dan. Want het is niet zo dat een plaat die geschikt is voor 'Langs de lijn' ook zomaar in 'Met het oog op morgen' kan. Bij 'Langs de lijn' mag de muziek bijvoorbeeld een stuk wilder zijn dan bij 'Het oog'. ,,Bij 'Langs de lijn' kan ik eigenlijk alles draaien behalve house. Bij 'Het oog' wilden ze vroeger alleen maar van die jazz-achtige muziek. Sarah Vaughn, Ella Fitzgerald, dat werk. Eind jaren zeventig draaide ik eens een plaatje van Chicago, 'If you leave me now', een mooi rustig liedje. Toen ben ik bijna ontslagen, want ik had het gewaagd om popmuziek te draaien!''

Zo strikt zijn ze nu niet meer. Maar de muziek in 'Het oog' bestaat nog steeds uit het rustiger genre. Toch is het heel inspirerend om voor dit programma te werken, vindt Derboven, omdat je steeds moet inspelen op wat er in de uitzending gebeurt.

,,Als je een verdrietig onderwerp hebt, moet je daar niet ook nog eens heel droevige muziek achteraan gaan draaien. In het begin deed ik dat wel, maar dan werd het allemaal te zwaar, te dramatisch. Er moet een bepaald evenwicht in het programma zitten. Onderwerpen en muziek moeten een mooi totaal vormen. Als er net een ingewikkeld onderwerp aan bod is geweest, draai ik een relaxte plaat. Dan kan de luisteraar bijkomen en over het onderwerp nadenken.''

Ook al hoeft ze maar een paar platen te draaien, toch neemt Derboven er 'minstens twintig' mee. ,,Want je weet natuurlijk nooit wat voor berichten er nog over de telex komen. Stel dat er ineens een vliegtuig neerstort. Dat heb ik meegemaakt: met de Bijlmerramp viel ik toevallig net in bij de NCRV-radio. Dan is het toch prettig als je een stemmige, klassieke plaat bij de hand hebt.''

Bij het kiezen van haar platen houdt Derboven er altijd rekening mee wie het programma presenteert. ,,Jan Tromp houdt van lieve liedjes, Hanneke Groenteman van Jacques Brel. En John Jansen van Galen van cajun-muziek. Dan zorg ik dus dat er in het begin van het programma zo'n cajun-plaatje zit. Dan zie ik hem helemaal blij worden. Volgens mij is het heel moeilijk presenteren als de muziek je niet aanspreekt. De presentator moet het wel een beetje gezellig vinden. Daar wordt het hele programma beter van.''

In al die jaren heeft ze het werk nooit als saai ervaren. ,,Ik heb gewoon ontzettend geboft. Ik mag de platen draaien die ik zelf leuk vind, ik krijg cd's, ik werk met leuke mensen. Het enige nadeel is dat je sociale leven er verschrikkelijk onder lijdt. Daarom ben ik toch wel blij dat ik er nu mee ophou. Hoewel ik nog best een jaartje door zou willen gaan.''