'Grote coalitie' gaat door

De Oostenrijkse 'grote coalitie' tussen de sociaal-democratische SP & Ouml; en de christen-democratische üVP is na drieënhalve maand moeizaam onderhandelen hersteld. Daarmee is regeringsdeelname van de extreem-rechtse FP & Ouml; van Jörg Haider, tweede bij de verkiezingen van oktober, definitief van de baan.

Gisternacht stemde het partijbestuur van de SP & Ouml; unaniem en dat van de üVP met overgrote meerderheid in met voorzetting van de coalitie. Het is het vijfde achtereenvolgende roodzwarte kabinet sinds 1986.

Er moest zware druk van de Oostenrijkse bondspresident Thomas Klestil aan te pas komen om de üVP-leider Wolfgang Schüssel -partijgenoot van Klestil- zover te krijgen opnieuw met de demissionaire SP & Ouml;-bondskanselier Viktor Klima in zee te gaan.

Probleem nummer één was de gelofte van Schüssel bij de verkiezingen van 3 oktober dat zijn üVP slechts wilde doorregeren indien ze de tweede partij zou blijven. Dat mislukte op een haartje na. Weliswaar eindigden üVP en FP & Ouml; in percentages gelijk, zelfs na de komma, maar met flinterdun verschil van iets meer dan 400 stemmen wist Haiders FP & Ouml; de üVP voor te blijven.

De dreiging van Klestil dat hij nieuwe verkiezingen zou uitschrijven indien de partijen er niet zouden uitkomen, snoerden bij de christen-democraten diegenen de mond die bleven hameren op Schüssels belofte dat hij niet zou meeregeren bij verlies van de tweede positie. Immers, bij hernieuwde verkiezingen was het zeker dat Haider opnieuw zou profiteren van de onvrede over het politieke klimaat, en een nog grotere verkiezingszege zou boeken dan in oktober vorig jaar, om de SP & Ouml; zelfs naar de kroon te steken. Waarmee de FP & Ouml; niet meer buitengesloten zou kunnen worden, iets waar de twee 'traditionele' regeringspartners het in elk geval nu over eens waren geworden, en waar de SP & Ouml; zich zelfs op had vastgelegd.

De formatie verliep overigens uiterst moeizaam. Tot op het laatst is er gesteggeld over de posten binnenlandse zaken en financiën. Beide ministeries zijn al sinds jaar en dag in handen van de sociaal-democraten, en het gedram van de üVP om tenminste één van beide posten te bezetten, heeft bij de SP & Ouml; grote ergernis gewekt.

Tegen de achtergrond van de verpletterende verkiezingsnederlaag die de conservatieven vorig jaar hebben moeten incasseren, viel dit pokerspel van de üVP moeilijk te verteren. De üVP kon echter zo hoog van de toren blazen in de wetenschap dat de SP & Ouml; in geen geval met de FP & Ouml; in zee zou gaan, en had daarmee een sterke kaart in handen. Maar zowel SP & Ouml; als üVP verzekerden dat deze portefeuillekwestie de vorming van een kabinet niet in de weg zal staan.

Het nieuwe verstandshuwelijk tussen de tot elkaar veroordeelde SP & Ouml; en üVP kan op weinig enthousiasme bij volk en achterban rekenen. De grote winst van Haider was, naast zijn demagogische verkiezingscampagne tegen buitenlanders en alles wat vies en voos is, voor een groot deel te danken aan de weerzin onder de Oostenrijkse kiezers tegen het 'eeuwige' roodzwarte verbond, dat nu weer wordt voortgezet.

Jörg Haider, premier van de deelstaat Karinthië, zei dat de nieuwe coalitie hem in elk geval een goede kans biedt om zich bij volgende verkiezingen ,,op te werken tot de nieuwe nummer één''. Hij sloot uit dat bij een vroegtijdige breuk tussen SP & Ouml; en üVP zijn Freiheitlichen zouden fungeren als vervanger van de SP & Ouml;.