Seksuele voorlichting in Polen tussen rood en rooms

Seks is een heet thema in de Poolse politiek. Vroeger, onder de Sovjet-Unie, hadden de Polen wel iets anders aan hun hoofd. De communistische leer was kleinburgerlijk en preuts en de machtige katholieke kerk, vooraan in het verzet tegen het communisme, hield er wat seks aangaat zo mogelijk nog conservatievere opvattingen op na.

Van dat monsterverbond is niets meer over. De kerk predikt nog steeds hel en verdoemenis als de zeden losser worden. Maar de communisten, omgedoopt tot sociaal-democraten, doen zich nu 'westers' voor en pogen rechts een hak te zetten. De oud-communist Jerzy Urban, ooit woordvoerder van generaal Jaruzelski, bijvoorbeeld, bouwde in korte tijd een lucratieve 'reputatie' als pornograaf op.

Een van de eerste debatten die het Poolse parlement in de nieuwe eeuw uitvocht ging over pornografie. De vieze blaadjes die Polen sinds 1989 hebben overspoeld zijn demoraliserend, vormen een bedreiging voor het gezinsleven, veroorzaken seksueel geweld en leiden tot een consumptieve, hedonistische en utilitaire levenshouding, zo wist regerend rechts. Pornografie tast de waardigheid van de vrouw aan, aldus de, voor het overgrote deel, heren parlementariërs.

De oplossing: een verbod op pornografie. Aangezien dat er al bleek te zijn, moest er iets anders gebeuren. En dus bevat het Poolse wetboek sinds 15 januari de meest plastische beschrijving van pornografie in Europa.

Tegenstanders van de wet wijzen op de absurditeit ervan. Het aantal seksuele misdrijven is al tientallen jaren stabiel, ondanks de 'porno-explosie' van de jaren negentig en ondanks het feit dat vrouwen mondiger zijn geworden en vaker naar de politie stappen. De verkoop van pornografische lectuur blijkt alleen een piek te beleven op momenten dat die in de publiciteit komt.

Het hele debat zou niet misstaan in een serie 'Poolse humor', ware het niet dat de kruistocht der katholieke moraalridders niet zonder gevolgen blijft voor de gewone Pool. Op scholen bestaat sinds enige tijd seksuele voorlichting, een stokpaardje van links dat sinds de regeringswisseling in 1997 door rechts wordt ingevuld. Wat dat in de praktijk betekent wordt duidelijk aan de hand van een bloemlezing van de gebruikte handboeken met titels als 'Voordat je kiest... Voorbereiding op het gezinsleven' of 'Opvoeding tot een gezinsleven voor jonge mensen'.

Bijvoorbeeld een vrouw aan het woord: ,,Als Bogdan op zijn werk is, denk ik de hele dag aan hem. Ik maak het huis schoon, schik de bloemen en stel me voor dat ik met zijn ogen kijk, zou hij het mooi vinden of niet. Als ik nieuwe vitrage koop, wacht ik met kloppend hart tot hij thuiskomt. Zou hij het opmerken?'' En dan de man: ,,Mannen begrijpen de wereld om zich heen en houden zich graag bezig met de problemen die in hun omgeving bestaan.'' Het kan poëtischer: ,,De zaken van de wereld vormen het hart van de man. De wereld van de vrouw zijn de zaken van haar hart.'' Of: ,,Een vrouw wil iets betekenen voor iemand anders, terwijl de man gewoon iets wil betekenen in de wereld.''

Voor de jonge Poolse die twijfels heeft: bij de Bosjesmannen gaat het zo: ,,Jongens spelen krijgertje, tikkertje, behendigheidsspelen en vechten, terwijl de meisjes groepsspelen doen zoals de meloenendans.'' Maar ook dichter bij huis zijn sterke argumenten te vinden voor de natuurlijke rolverdeling tussen man en vrouw: ,,Meisjes dragen grote boeken alsof ze ermee knuffelen. Soms omhelzen ze hun boek met twee armen. Een jongen doet zoiets nooit.'' De 'taak van de mens' is procreatie maar seks voor het huwelijk is natuurlijk uit den boze. Masturbatie ,,verstoort het contact met het andere geslacht''.

De boeken beroepen zich op de autoriteit van 'beroemde specialisten' en 'onderzoeken op bekende universiteiten'. Soms worden ze met naam genoemd, zoals Dr. Gerhard Dirks. Dr. Dirks is computerprogrammeur en weet dus alles van de schadelijke invloed van seks voor het huwelijk: ,,Een meisje wordt geprogrammeerd door een, twee (of twintig) mannen. Ze komt vervolgens die ene tegen met wie ze trouwt. Ze kan echter niet goed reageren op zijn programmering, als gevolg van tegenstrijdige programmering tijdens vorige ervaringen.''

Eén autoriteit schittert door afwezigheid: Johannes Paulus II. De vraag is waarom pseudo-wetenschappelijke onzin de voorkeur krijgt, in plaats van Wojtyla's 'Liefde en verantwoordelijkheid' of de encycliek 'Veritatis splendor'.