Ziektekosten en solidariteit

In de discussie over toekomstige ziektekostenverzekeringen stonden jarenlang de pleitbezorgers van het solidariteitsbeginsel recht tegenover degenen die vooral de kosten wilden beheersen. Dat laatste zou alleen kunnen, zo was de renering, door de patiënten te confronteren met de werkelijke kosten van hun vraag naar gezondheidszorg en door concurrentie tussen de verzekeraars. Solidariteit tussen hoge en lage inkomens zou hier contraproductief werken.

Het heeft er alle schijn van dat de pleiters voor kostenbeheersing aan de winnende hand zijn. Voor de VVD was dit altijd al het uitgangspunt en ook het CDA zet nu zwaar in op de noodzaak van concurrentie.

Van meer betekenis is misschien de doorbraak die mogelijk nog deze maand wordt bereikt in het kamp van werkgevers en werknemers. Met name de FNV lijkt bereid haar verzet tegen een inkomensonafhankelijke ziektekostenpremie te staken, mits de laagste inkomens worden gecompenseerd, bijvoorbeeld via de belastingen, voor hun stijgende kosten voor gezondheidszorg. Het ziet er dan ook naar uit dat de PvdA, GroenLinks, en in mindere mate D66 (dat een standpunt exact in het midden aanhangt) alleen komen te staan met hun pleidooi dat solidariteit tot uitgangspunt neemt.

Bij al deze ontwikkelingen is het zaak een aantal grondprincipes goed in ogenschouw te nemen. Allereerst dit: vrije toegang, ongeacht het inkomen, tot een kwalitatief adequate gezondheidszorg is een algemeen recht. Dit betekent dat een basispakket-voor-iedereen eerder breed zal moeten zijn dan zo smal mogelijk.

Bovendien valt niet in te zien dat de solidariteit tussen de hogere inkomens en de lagere rond de kosten van de gezondheidszorg dient te worden opgeheven. Als ze niet kan worden veiliggesteld via een premie voor de ziektekostenverzekering die afhankelijk is van het inkomen, dan biedt de fiscus wellicht een alternatief. Maar overtuigen doet dit alternatief nog niet. Berekend is dat het de overheid zo'n 5 miljard gulden kost, als hogere premies voor de laagste inkomens via de belastingen gecompenseerd worden.

De PvdA-fractie vraagt zich terecht af of dit de bereidheid tot solidariteit van de meerverdieners niet te zeer op de proef stelt. Voorlopig lijkt die weg te riskant om te bewandelen.