Loon inhouden om verlies 'productie'

AMSTERDAM - ,,Een meer bedrijfsmatige benadering van de aangekondigde stakingen'', zo typeert de directie van het BovenIJ ziekenhuis het besluit om het loon in te houden van stakend personeel. Ziekenhuizen krijgen geld voor hun 'productie' (zoals operaties). Als door een staking de productie stokt, valt ook het geld weg. En dus vreest het ziekenhuis tienduizenden guldens mis te lopen door drie actiedagen volgende week. De bonden willen achtereenvolgens een opnamestop, staking op de polikliniek en op de operatiekamer.

Het ziekenhuis gaat de stakers registreren en hun loon inhouden. Hard, maar binnen de regels van het stakingsrecht. Het BovenIJ meldt nadrukkelijk dat de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) haar leden onlangs nog op deze mogelijkheid wees.

De eventuele schade wil het BovenIJ ziekenhuis verhalen op de vakbonden. Maar die kans van slagen is gering, zegt de NVZ. ,,De acties zijn over het algemeen zorgvuldig en vroeg van tevoren aangekondigd'', aldus een woordvoerster. ,,Medewerkers laten de spoedeisende hulp doorgaan, net als bijvoorbeeld operaties op oncologie-afdelingen (kanker). Overigens vinden we wel dat de acties patiënten duperen.'' De Hoge Raad bepaalde in 1991 dat acties in de gezondheidszorg patiënten niet in gevaar mogen brengen.

Begrijpelijk dat ziekenhuizen op hun strepen gaan staan, vindt hoogleraar gezondheidseconomie Wim Groot van de Universiteit Maastricht. ,,Er ligt nu een goed cao-bod. De vakbonden willen meer dan wat er mogelijk is.''

De schuld daarvan legt hij grotendeels bij minister Borst van volksgezondheid. ,,Die heeft niet handig geopereerd. Ze maakte de hele zorgsector lekker met extra gelden die het kabinet in de Voorjaarsnota zou uittrekken. Borst heeft de eisen van de zorg ook als drukmiddel gebruikt om extra geld van Zalm te krijgen. Maar ik vraag me af of ze de geest terug in de fles krijgt.''

Het conflict gaat voornamelijk nog over het loon. De werkgevers bieden 5 en 4 procent loonsverhoging over dit en volgend jaar. De bonden eisen twee keer 4 procent loonsverhoging en twee keer 2,4 procent verhoging van de eindejaarsuitkering.

De ziekenhuizen betalen hun cao uit een vastgestelde bijdrage van de overheid. Die is gebaseerd op de gemiddelde loonstijging in alle andere cao's. Voor de komende cao hebben de ziekenhuizen 7,25 procent van de totale loonsom gekregen van de overheid, meldt de NVZ. Met een totale loonsom van de ziekenhuizen van 9,2 miljard komt dat bedrag neer op 667 miljoen gulden.

Dinsdagavond hoorden de ziekenhuizen dat ze ook nog 130 miljoen gulden krijgen van het extra geld dat het kabinet heeft uitgetrokken voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden in de zorg. De NVZ zegt met zijn cao-bod al ver boven het budget te zitten. Het stelt 805 miljoen gulden binnen te krijgen en voor 1,36 miljard gulden aan verbetering van de arbeidsvoorwaarden te bieden. Dan rekenen de ziekenhuizen ook de ophoging van de functies mee, die begin dit jaar werd doorgevoerd.

,,Als de ziekenhuizen hun bod verder moeten verhogen, moet dat geld toch ergens anders vandaan komen'', zegt ook Groot. ,,Dan moeten ze bezuinigen op de aanpak van de wachtlijsten en efficiënter werken. Dat betekent veelal dat hetzelfde personeel meer werk moet doen. Zo kunnen de bonden in hun eigen vlees snijden.'' De partijen moeten er gezien het geringe verschil uit kunnen komen, vindt hij. ,,Ook zonder stakingen.''